بيرونى طبيعت گرا و عقل گرا

(Biruni) íÛÞpìF ÚDeëo ßFC

(973-1030)

ok .kßF Ú D×rÛ A oDFok DF íFßh oDìwF é®FCo ok íÛÞpìF ,ÚDëßÛrº P×ßÇd ÚD×qo k

êlÜç é¡ëlÛC DF Äëp¬ ÝëC qC Þ kpÆ íçCpØç Co êßÛrº æ DzkDJ Þ C, lÜç pF êqÞpìJ ÚDëpV

.lëkpÊ DÜzA

.lÜÆ í× éwëDÃ× pËëlÇë DF Co êpÊ í¾ß¤ Þ QoߺDSì¾ ,ÚßNÔJ ,êlÜç é¿wϾ yoDRA ok ÞC

.PzDËÛ goDN Þ évlÜç ,MDì¨Dëo ,í×ßÛÞpOvA æoDF ok êkDëq oDRA ÞC

(ÈìOìNDKëpJ)ß®voC évol× DF ÞC .lzDF í× ÈìNDØOwìv êCßOe× Èë lÂD¾ íÛÞpìF é¿wϾ

.lÜÆ í× kDÃOÛC yC éÛDëCpÊ íÛD× MÔëDØN ÐìÎk éF êqCo qC íÛÞpìF .kßF DÜzA íFßh éF êqCo Þ

éÆ PwìÛ ¢ìF êl×A ¢ìJ ÚDèV uDvC ÝëC pF .lëA í× lëlJ bìç qC ÚDèVíÛÞpìF æDÊlëk qC

Þ lëßV í× æpèF ÚCp MDëA qC ¢ëßh ælëC MDGRC êCpF íÛÞpìF .PvC êlÛÞClh ækCoC pF íÏìÎk kßh

:kßF ßÏV oDìwF ÞC ÚD×q qC íÛÞpìF í·ìG¬ Þ íØϵ êDç ælëC kßVÞ ÝëC DF .í¿wϾ ÍÓlOvC éÛ

ÚCoÞk ÝëC éWìOÛ ok éÆ íëDçkßëpJ .PvC lìzoßh oÞk éF MCoDìv ¢hpZ éWìOÛ ÚD×q ¢ëClìJ

.lÛkpÊ í× qÞo Þ Hz ¢ëClìJ HVß× ,lÛßz í× Ð¤Dd

lÛÞClh Co ÚDèV Þ ÚD×q ÚDëDJ Þ qDºA .lÜÆ í× ko Co ÚD×q Þ ÚDèV êkÞle×DÛ êoßòN íÛÞpìF

ækD× Èë éÛ P·ìG¬.lÜÆ í× Ýìì·N Co Dç ælëlJ ÐÇz P·ìG¬ éÛDÂÔh Mol .lÜÆ í× ¦i¡×

Þ í×ÔvC é¿wϾ pìG·N éF (íÎßìç) éìÎÞC êC ækD× éÛ Þ PvC ,lzDF éOzCk íÆpe× éF UDìOdC éÆ ,ÚDV íF

.koCk éÛßÊClh íÏÇz éÆ ækD× Áß¾ Þ ækD× ÝìF PvC êC éÏdp× íFCoD¾ p²Û qC íÎßìç .íÛDÛßë

êC éÛDëCpÊ í¾ß¤ Þ éÛDëCpÊpGV êDç é¡ëo íÛÞpìF oDǾC ok .PvC kßVß× íÎßìç ÚÞok ok PÆpd

P·ìG¬ Þ lì¡iF íËÜçDØç P·ìG¬ éF lÛÞ Clh .lÜFDë í× ÈìOOvC éGÜV ÝOëDèÛ éÆ kßz í× ælëk

kßh ¢ÛCk Þ kph DF ݾp¤ ÚDwÛC .lÛD¡Æ í× íËÜçDØç éF Co rìZ éØç êlÛÞClh ækCoC éF kßh éFßÛ éF

.PvC ÝÇØ× MDì¨Dëo Äëp¬ qC P·ìG¬ PhDÜz .PwìÛ êlÛÞClh ækoC Þ íÛß×oDç ÝëC Å ok éF okDÂ

æCo qC ,lÜÆ í× yÔN Þ lÜìF í× P·ìG¬ ok kßVß× êDç ælëlJ Þ ívlÜç ÍDÇzC ÝìF íOçDGz íÛÞpìF

êDç ÚDèV éF íÛÞpìF ,PvC ÚDèV PëlFC éF lÃO·× éÆ ß®voC ½Ôh pF .lvpF P·ìG¬ Pì·ÂCÞ éF ÐìSØN

. PvC PëpÇ×k Þ êqCo ÙwìØNC êoßòN oCl¾p¬ ÞC .koCk oÞDF íNÞD¿O× êkClho