êpG¬ oDëlÜ¿vC ÙwìwÆoD× Þ ÙwìÎCpGìÎ okíµDØOVC PÎClµ Þ êkCqA ÚD×oA

éF ,ÚA qC l·F êDç ÍDv Þ EÔÃÛC qC ÐG ÚD×q ok ,ÙwìwÆoD× éF ÚCpëC ok LZ ¢GÜV íÊlÜGwZ

æqClÛC DN DÇëp×A Þ DJÞoC ok "íOwìwÆoD× pìº" LZ ¢GÜV êpǾ MÓßeN éÛD¿vDO× éÆ ,kßF êld| éF

ok êC æqDN êDç ¢ÜìF éF éÆ ,Úol× xJ Þ Úol× ívDìv êDç êoßòN qC êoDìwF .lÛD× DÜzADÛ êkDëq

.lÛlz í× kp¬ "íëCÞsoßF" íOd Þ "íëCÞsoßF ækph" pè× DF ,lÜ×DWÛC í× ívDìv êDç ÚD×oA Þ Dç ÐìÏeN

,lÛC ælz éOzDËÛ "ívDìv êoßòN pF êC é×lÃ×" íÏÆ ÚCßܵ PeN éÆ , æDNßÆ MÓDÃ× éÏwÏv ÝëC

DF éÆ lÛoCk éVßN qÞo ívDìv ¢ÜìF Þ ÐìÏeN ok ÚDz pRC ÚClì× Þ Dç êoßòN ÝëC Hì¡Û Þ qCp¾ Þ éwëDÃ× éF

MÓDÃ× .kßz í× q DºA íµDØOVC PÎClµ ÚD×oA DF «DGNoC ok ÙwìwÆoD× Þ ÙwìÎCpGìÎ ÝìF ízWÜv

,ívDìv ÐìÏeN æßìz ,ívDìv íØOwìv Þ í¡ÜÆ ,íÏ×DÇN êDç êoßòN pì²Û íNDµß¨ß× DF ÔS× ,ælÜëA

êDç éÇGz Þ íO·Ü¤ Ð×DÇN ,ívDìv é¤pµ ok íÏÏØÎC ÝìF PFDÂo ÞíOwìÎDOìJDÆ ÙwìÎCpGìÎßòÛ

ÚD×oA ¢vpJ DOëDèÛ .lÜFDë í× é×CkC ívDìv PërÆp× Þ Mol éÏòw× Þ ÚA ívDìv ¢ÃÛ Þ í¡ÛDèÊA

.kßz í× ælÛD¡Æ ¢çÞtJ éF Ð쥿N éFÚol× LZ ¢GÜV ok íµDØOVC PÎClµ

.kßz ælÛD¡Æ TeF éF lì¿× íÎÞ p¥Oi× o߬ éF ÀÏOi× êDç æDÊlëk éÆ PvC ÝëC ½lç

*********

l·F Þk Þ PvC pënJ ÚDÇ×C êkCqA ÚClì× ok DèÜN PÎClµ éÆ PvC íµl× ÙwìÎCpGìÎ

éÆ , "êkClho" Ößè¿× éF PÎClµ Þ "íÛDèV" Ößè¿× éF PÎClµ :kqDv í× rëDØO× Co PÎClµ ÀÏOi×

qC êß©µ ÚCßܵ éF kp¾ Þ kp¾ ÚCßܵ éF kp¾ íÜ·ë ,ÚDwÛC éÛDÊÞk Pzpv éF «ßFp× Þk pç íËOvßìJ

.lzDF í× ,é·×DV

.lÜOwç êÞDwN ok lÛoCk íÛDèV oDGOµC éÆ ,ÁßÃd ÝëpN í·ìG¬ ok Dç ÚDwÛC éØç ,íÛDèV PÎClµ ok

ok êkCqA ÔS× .PvC íÛDwÛC êkCkoCp -íµDØOVC Dë êkp¾ P·ìG¬ qC ízDÛ íèëlF ÁßÃd ÝëC oDGOµC

PÎClµ íÛDèV ´ßÛ ,éWÜÇz Þ PØèN ,oCqA ,oÞq ÍDصC Ölµ ,í¥iz PëkßVß× éF ÖCpOdC ,é¡ëlÛC ÚDìF

ÄÏ®× ÁßÃd ælÜÜÆ xÇ·Ü× éÆ PvC íOëßç Èë êCoCk kp¾ pç íÛDèV PÎClµ ok .lÜzDF í×

.PwìÛ í·ìG¬ ÁßÃd ÝìÜZ HdD¤ êpËëk qC pOØÆ Dë pO¡ìF xÆ bìç .lzDF í× é·×DV ok kp¾ ÚA

DF «DGNoC ok éÆ ,PvC íiëoDN êDçlÛÞo pìRDN PeN Þ koCk íϵ éGÜV ,êkClho PÎClµ

:kÞo í× ¢vpJ pëq ÚA PëkßVß× ,íµDØOVC Þ íÛDwÛC MÞD¿O× l·F év

í¥i¡× ¸¾DÜ× Þ ½ClçC uDvC pF (1

kCl·OvC Þ íëDÛCßN uDvC pF (2

êkD¥OÂC Þ íÎD× ¸¨Þ uDvC pF (3

oCp ¢WÜv koß× í¥i¡× oCrFC DF pOØÆ Dë pO¡ìF ÁßÃd ÝOzCk ok kCp¾C êDµkC êkClho PÎClµ ok

:lÜzDF í× pËëlÇë éF PGwÛ í¥i¡× é®FCo ok l·F év ÝëC .kpìÊ í×

ælz ÝìØ©N íÛDèV PÎClµ ÍߤC ¯vßN lëDF Dç ÚA ÝOvßìJ Pì·ÂCÞ éF Þ í¥iz ½ClçC êpìÊ íJ -

.lzDF

Þ ÍÞC ´ßÛ êkClho êDç êpFCpFDÛ qC ízDÛ (Ößv ´ßÛ qC êkClho íOÎClµDÛ) êkD¥OÂC êDç êpFCpFDÛ -

:kpÆ ÚDìF Ýëpëq ÐÇz éF Co l·F ÝëC ÚCßN í× HvDÜN ФC êpìÊ oDÆ éF DF .lÜOwç ÖÞk

DF HvDÜO× ÝëC Þ ( "¢OÂDìÎ æqClÛC éF íwÆ pç") Pv Dç íëDÛCßN êpìÊoDÇF DF HvDÜO× ,êkD¥OÂC ¸¨Þ

.("lÜÆ Èwëo pO¡ìFlëDF ,lçCßh í× pO¡ìF íwÆ pç") PvC í¥iz MD×CrÎC Þ ¸¾DÜ×

ívDvC §p¾ ÚCßܵ éF éÛ Þ " éWìOÛ" ÚCßܵ éF íϵ æDÊlëk qC êkD¥OÂC ¸¨Þ éÆ PvC ÝëC Ùè× éOÇÛ

.kßz í× éOhDÜz ½ClçC ÝOvßìJ Pì·ÂCÞ éF Þ êpìÊ íJ êCpF

éÛD¿¥Ü× PÎClµ êoCpÂpF êCpF ÖqÓ «pz (êkD¥OÂC Þ íÎD×) Ößv ´ßÛ qC êkClho êDç êpFCpFDÛ -

éÆ PvC f¨CÞ ,lÛoCk PëkßVß× æoCßØç ÖÞk Þ ÍÞC ´ßÛ êkClho êDç êpFCpFDÛ éÆ DWÛA qC :PvC íµDØOVC

DF ,pËëk êßv qC .lÛoCk ÍDGÛk éF Co íµDØOVC Þ êkD¥OÂC MÞD¿O× êDç ælëD¾ ,ÀÏOi× êDç íëDÛCßN Þ ½ClçC

kßVÞ êCpF ФC ÝëpN ívDvC Dç êkCqA ÝOzCk ok PÎClµ ,Dç ÍCpGìÎ êCpF ,íÛDèV PÎClµ éF éVßN

êDç PÎClµ ÝìF íµDØOVC êDçkDìÜF íÂÔhC í¾p¬ íF éF éVßN DF .PvC ÚDËØç êCpF êÞDw× MDÛDÇ×C

éÛCpFCpFDÛ PÎDhk íµßÛ Ößè¿× éF Ößv ´ßÛ êkClho PÎClµ ok éÛCpFCpFDÛ PÎDhk , ÖÞk Þ ÍÞC ´ßÛ êkClho

.kßz í× Eßwe× ÖÞk Þ ÍÞC ´ßÛ ok

Co ÖÞk Þ ÍÞC ´ßÛ êkClho PÎClµ ÖÞrÎ ,íÛDèV PÎClµ í×CrÎC kßVÞ éF ÐvßN DF ,lÜÆ í× yÔN ÙwìÎCpGìÎ

´ßÛ êkClho PÎClµ Þ Ößv ´ßÛ êkClho PÎClµ ÝìF íëCpÊCÞ éÏòw× ,ÙwìÎCpGìÎ êCpF DOWìOÛ .lçk fì¨ßN

.lÛD× í× íÂDF æl¡Û Ðd êld DN ÖÞk Þ ÍÞC

éF êkCqA ok PÎClµ Cpëq ,PvC oCßOvC Dç êkCqA êoCpÂpF ok PÎClµ ÖlÃN pF DvDvC ÙwìÎCpGìÎ íÏÆ o߬ éF

.PvC ÚDËØç êCpF êÞDw× MDÛDÇ×C kßVÞ Ößè¿×

Þ íÛDèV PÎClµ ´ßÛ Þk ÝìF é®FCo Cpëq ,koCk êoߤ éGÜV D¾p¤ ,íÛDèV PÎClµ ÙwìwÆoD× p²Û qC

Þ íëDÛCßN uDvC pF êkp¾ Pëßç ľCß× ÙwìwÆoD× .lÛD× í× íÂDF ÈëoßòN íe®v ok D¾p¤ êkClho

Ößv ´ßÛ Þ (kCl·OvC Þ ½ClçC ) ÖÞk Þ ÍÞC ´ßÛ êkClho PÎClµ ÝìF HvDÜN Þ PwìÛ í¥iz ½ClçC

éVßN (êkp¾ Pëß©µ ¦ÃÛ ÔS× )ÖÞk Þ ÍÞC ´ßÛ êkClho íOÎClµDÛ éF Þ kpF í× ÍCßòv pëq Co (êkD¥OÂC)

ÓDÆ ÙìwÃN éÏòw× Þ PvC lìÎßN éÏòw× éìÎÞC o߬ éF "PÎClµ" éÏòw× ÙwìwÆoD× êCpF .koClÛ íÛClÜZ

.koCk êßÛDR éGÜV

íiëoDN ÐëÓk PÎClµ ´ßÛ ÝëC pËëk êßv qC .PvC íÛDèV Ößè¿× éF PÎClµ kßVÞ êCpF ÖqÓ «pz ,lìÎßN

.lÜÆ í× ClìJ íiëoDN Þ lÜ× ÚßÛD íÜ·ë ,êpËëk æqDN Ößè¿× PÎClµ éWìOÛ ok .PvC pì»O× Þ koCk

í¨Co êoCk éëD×pv kD¥OÂC ok ÓDÆ ÙìwÃN íÎDµ Þ ÝìèF XëDOÛ DF Co kßh ÙwìÎCpGìÎ ,ÙwìwÆoD× æDÊlëk qC

EßZoDèZ ok éÆ lÜOwç íGdD¥N ¯FCÞo éWìOÛ (Ößv ´ßÛ êkClho) êkD¥OÂC êDç êpFCpFDÛ .kqDv í×

éF ,lìÎßN oCrFC í¤ß¥h HdD¥N éF éVßN DF oCqDF ÙwìÛDÇ× .lÜWÜÊ í× íiëoDN íϵ ¯FCÞo

ívopF ÀÏOi× æDÊlëk Þk qC êoCqDF ÙwìÛDÇ× ÝëC pFDÜF .koCk æCpØç éF Co íOÎClµDÛ PìçD× kßh êkßh

êCpF éÆ (êkClho Þ íÛDèV pF æÞÔµ) PÎClµ qC í×ßv ´ßÛ p²Û é®ÃÛ ÝëC qC . íiëoDN Þ íNDÃG¬ :kßz í×

Ölµ DF éÆ ,PvC ÝëC ok ÙwìÎCpGìÎ éìϵ ÙwìwÆoD× kDÃOÛC.PvC êkD¥OÂC MÓClµ ,koCk PëßÎC ÙwìwÆoD×

í¾DÆ DÛ Þ Àì·¨ PÎClµ ÝëC pRC ÚClì× ,ÚA íÛDèV Ößè¿× éF PÎClµ Þ Dç êkCqA êkD¥OÂC ¯ëCpz PëDµo

o߬ éF lìÎßN ¯ëCpz éÆ íNoߤ ok ,lzDF éÛÓkDµ lÛCßN í× ÙwìÎCpGìÎ êCpF ÓDÆ ÙìwÃN .kßF lçCßh

êCpF éÆ íÎDd ok lzDF oCpÂpF ÚA íÛDèV Ößè¿× éF PÎClµ ÚA uDvC pF éÆ ,kßz oCpÂpF êC éÛD¿¥Ü×

.PvC íµDØOVC êpFCpF éF Úlìvo êCpF Ùè× Þ ÖqÓ «pz êkD¥OÂC PÎClµ êoCpÂpF ÙwìwÆoD×

PëkÞle× éF PÎClµ íÛÞr¾C , ÙwìÎCpGìÎ êCpF .koClÛ í×ßè¿× Þ DÜ·× PÎClµ ÚÞlF êkCqA ÙwìwÆoD× êCpF

íµDØOVC PÎClµ ,koCk PìÜìµ éëD×pv Þ oDÆ ÝìF kD©N DN ÙwìwÆoD× êCpF .l×DWÛC í× êkp¾ êDç êkCqA

éÛÓkDµ ¯ëCpz Þ êkCqA uDvC pF éÛD¿¥Ü× íµDØOVC PÎClµ kßVÞ ,ÙwìÎCpGìÎ êCpF .PvC PìÜìµ lÂD¾

.PvC íÏص Þ ÝÇØ× êp×C éëD×pv ok oD¥eÛC kßVÞ DF ,lìÎßN Þ oDÆ

êDçoß¡Æ ok ÙwìwÆoD× PwÇz éFpWN .lÛoCk Co kßh ÈëoßòN MÔÇ¡× Þ Dç À·¨ é®ÃÛ æDÊlëk Þk pç

.PhDv oÞlF kßVß× íÛDèV Pì·ÂCÞ ÞpØÏ qC Co ÙwìwÆoD× íµDØOVC PÎClµ êoßòN ,ÄFDv íOwìÎDìvßv

.kßz í× éOhDÜz "MDWÛ æCo DèÜN" ÚCßܵ éF "Ùël êDç LZ" qC íhpF ÚDçmC ok æoCßØç D×C êoßòN ÝëC

PGS× êDç DÊlëk qC êoDìwF ypënJ ok í·ÛD× lëDGÛ ,ßÛ êDç PwìÎDëpND× íOwìÎA ælëC æDÊlëk ÝëC "íOd"

Ðd ÍDGÛk éF êkDëq ld DN éÆ ,Úol× ívDìv ÙwìÎCpGìÎ êDç êoßòN ok ¢¾os ætëÞ éF .lzDF íÎCpGìÎ

.kÞr¾C lçCßh D× íµDØOVC ¢ÜìF pF D·®Â ,lÜOwç ÙwìÎCpGìÎ êDç À·¨ é®ÃÛ