2003 éëßÛCs 26 êpG¬ oDëlÜ¿vC

www.falsafeh.com

ÍDd Þ éOznÊ :Úlz íÛDèV (1

ÝëC qC ækD¿OvC D×C ,PwìÛ êC æqDN ælëlJ "Úlz íÛDèV" éÆ lÜZ pç

Úlz íÛDèV lÛÞo êC æqDN l·F éZ .lzDF í× D× ÚCoÞk êDç é¥i¡× qC íÇë æsCÞ

êo߬ éF ,lçk í× êC ætëÞ ÈëoßòN éGÜV æsCÞ ÝëC qC ækD¿OvC éF éÆ ,koCk D× ÚCoÞk ok

?lzDF í× ßv ÝëC éF kßÛ éçk qC DìÛk ÚCpÇ¿ÜzÞo ÖDØN TeF oße× éÆ

éF êkD¥OÂC Þ íÛDwÛC Þ íGçn× ,í¿wϾ l·F oDèZ ok æoCßØç p¡F éÆ PvC ÝëC Pì·ÂCÞ

ÚkßF HdD¤ ÐìÎk éF ÚDwÛC éÆ ,PwÛCk í× PëpÇ×k ,é¿wϾ é¤pµ ok .kßF ækpF íJ kßh ÚkßF íÛDèV

.lÜÆ í× íFDëqoC ykßh éÛDh lÜÛDØç Co DV éØç "Ðõ"

".lzDF í× Eßh êDç ÚClVÞ êokD× Ýì×qpv ÚDèV ,PvC qDF Ýì×q êDçok éØç ÐÂDµ kp× êCpF"

:PvC êpìÊ PèV ÐÇ¡× Ðd êCpF ÚDèV fì¨ßN ÚCßܵ éF é¿wϾ :ß®voC êCpF

". lìÛD¡Æ íÂÔhC Pvok æCo éF Co Dç ÚDwÛC ÚCßN í× íîÜ× TeF Äëp¬ qC"

kÞo í× Cp¾ (Ý×) "ßÊC" qp× qC ÚDwÛC éÛßËZ éÆ ,lçk í× ÚD¡Û PÛDÆ PhDÜz êoßòN

"!PvC íÂÔhC pìº ,PvC PìÛDèV lÂD¾ éÆ êoDO¾o" .lvo í× êoßëpJC íÛDèV PhDÜz éF Ùè¾ êDç éÎßÃ× ÈØÆ éF Þ

.lÜÆ í× MoDÆk í¥iz êClh Ýì¡ÛDV Co "Ý× ok íÂÔhC ÚßÛDÂ" ÞC ÁÔhC é¤pµ ok

.koÞA ÚDì× éF Co p¡F ´ßÛ ÚkßF éÛDËë êCpF íØϵ ÐëÓk ÝëÞoCk Ð×DÇN ФC ætëÞ éF éÛDvDÜz ÚDwÛC é¤pµ ok

.lÛoCkoßhpF íÛDwÇë P·ìG¬ qC Clh ÁßÏi× ÚCßܵ éF Dç ÚDwÛC éØçéÆ ,PvC f¨CÞ Hçn× é¤pµ ok

lÜÆ íÛDwÛC PÏ¥h ÝërËëDV Co í×ÔvC PÏ¥h lÜÆí× yÔN yC éþ ÝìÛCß ok ÈìNDØÊk ÖÔvC éÆ ÝëC DF

lÛkßGÛ ÙÆ ,(PvC oCkoßhpF êpO¡ìF ÁßÃd qC éWìOÛ ok Þ PvC ÚDØÏw×pìº ÚDwÛC qC pN ÚDwÛC ,Ú DØÏw× ÚDwÛC íÜ·ë)

éÆ (¢Ï×DÇN éìÎÞC éÏdp× ok ætëÞ éF) éÎrO·× Þ D¿¥ÎC ÚCßhC pì²Û éÛCpÇ¿ÜzÞo Þ í×ÔvC êDç ¢GÜV

.lÜOvDhpF æqoDG× éF éÛCp²Û ÌÜN MÔëDØN ÝëC DF êß íÏÇz éF

.kßØÛ D¿ëC lÛÞo ÝëC ok íOGS× ¢ÃÛ éÆ ,PvC oCkoßhpF íÛCÞCp¾ Mpèz qC Ù¡ëpFC æ Co ,MoDWN êkD¥OÂCé¤pµ ok

Úlz íÛDèV qC PGS× íÏÇzlëlV êDç Ýì×qpv À¡Æ Äëp¬ qC ÖrìÎDìÛßÏÆ Þ êkD¥OÂC Dë íGçn× êDçÌÜV

qC éÛ Dç ÌÜV éÛßÊ ÝëC .lÜØNÞpR Þ pìþ ÝìF pO¡ìF éZ pç éϤD¾ EßÏ»× éF HÎDº ÌÜçp¾ ÐìØeN :lÛkClÛ éñCoC

qC êoDìwF éÆ ,kßF ÝëC Dç ÌÜV ÝëC éWìOÛ .lÛkpÆ D¿ëC Pëp¡F jëoDN ok íOGS× ¢ÃÛ íiëoDN éÛ Þ í·®Ã× p²Û

.lÜO¾o ÚDì× qC Dë lÛlz ælì¡Æ ÍÔeبC éF í×kp× ê Dç ÌÜçp¾ qC êoDìwF Þ lÛkDO¾C Ép× ÖCk éF Dç ÚDwÛC

,kßØÛ kDë oDGVC Þ oÞq DF "íÏe× ÌÜçp¾ ÝOhDv íÛDèV" ÚCßܵ éF ÚCßN í× Úlz íÛDèV lÛÞo í¿Ü× ÐÇz ÝëC qC

,kßF êkÔì× 19 Úp ok êoCk éëD×pv Ð×DÇN ,lÛÞo ÝëC UÞC é®ÃÛ .koClÛ íÏe× ¸¾DÜ× kßGèF Þ êpÊ MoDº rV í¾lç éÆ

oDÆ Þ éëD×pv êqDv íÛDèV ´ßÛ ÝëC .kßF í× DìÛk ÖDØN ok ÚCqoC oDÆ êÞpìÛ íFDìOvk êCpF yÔN ok éÆ

1848 ÚDOwÏËÛC ok Dç PwìNoDZ Þ Dç PëÞkßÎ pì²Û êpÊoDÆ êDç ¢GÜV .lÛDØF jvDJ íF PwÛCßN íØÛ éÆ PvC f¨CÞ

pþ HVß× éÆ lÛkßF éëD×pv Þ oDÆ Úlz íÛDèV ÝëC éìϵ êpÊoDÆ Þ í×kp× êDç P×ÞDÃ× ÝìÎÞC ælÜÜÆ ßÊqDF

.kßF ælz Ökp× PëpSÆC pO¡ìF éZ pç íÊlÛD×ok

Þ lÛkpÆ æqoDG× kßh ÁßÃd éF Úlìvo êCpF ÚDOwÏËÛC ok êpÊoDÆ ¢GÜV êDçkoÞDOvk éÛCßO¡J éF ÚDØÎA pì²Û êpËëk êDçoß¡Æ

.lÛlìvo oDÆ PµDv ÚkpÆ ÙÆ éF (êkD¥OÂC ÚDOwÏËÛC ÐS× éÛ Þ) ívDìv êC éÛßÊ éF

.kßF ÚCpÊoDÆ íÛDèV kDeNC oD·z DF xÏËÛC Þ xÆoD× ÐÏØÎC ÝìF ¢GÜV Dç P×ÞDÃ× ÝëC ÈëoßòN éÛCßO¡J

ÚD×q ÚA ok éÆ lÜZ pç .kßF éëD×pv Þ oDÆ Úlz íÏÏØÎC ÝìF êCpF íivDJ êpÊoDÆ ¢GÜV Úlz íÏÏØÎC ÝìF pËëk MoDGµ éF

.PvC éOznÊ lÛÞo ÝëC é×CkC ÝëqÞp×C Úlz íÛDèV lÛÞo éÆ P¿Ê ÚCßN í× D×C ,lz íØÛ ækD¿OvC Úlz íÛDèV æsCÞ qC

o߬ éF ÚD×q ÚA Úlz íÏÏØÎC ÝìF lÛÞo qC Co Úlz íÛDèV lÛÞo éÆ íNCpìì»N ,ækCk êÞo í¿ìÆ íNCpìì»N ÚDëpV ÝëC ok D×C

.PvC Epº Þ Ápz ÝìF ÝìÜçA oCßëk ÝO¾o ÝìF qCÞ íO·Ü¤ EÔÃÛC ,MÓßeN ÝëC ÝëpOØè× .kqDv í× ClV í¿ìÆ

xÆoD× jvDJ éÆ ,kßz æoDzC éOÇÛ ÝëC éF PvC ÖqÓ ,ÙëqCkpKF qÞp×C ÚCoÞk ok Úlz íÛDèV íÊtëÞ éF éÆ ÝëC qC ÐG D×C

.kßGÛ ÚD×q ÚA ok oDÆ Þ éëD×pv í¿Ü× Úlz íÛDèV éìϵ kßVß× Þ ÝÇØ× jvDJ DèÜN

:kßF PìØvC ÖCkA Ðd æCo ,Dç jvDJ ÝëC qC pËëk íÇë

ækD·ÎC Áß¾ íÇìÜÇN f®v ok êoCk éëD×pv éÆ ,lz cp¬ êC éÏdp× ok PìØvC "ÍpOÜÆkßh kCqA oCqDF" êoßòN

êld DN kßh lzo éÏdp× ÝëC ok êoCk éëD×pv .lÜO¾o í× oDØz éF êoClëDJ ÝOGwÛ ¯FCÞo ÚCßܵ éF êoCqDF ¯FCÞo Þ kßF íÜìëDJ

.lzDF íÏص lëDz êoCk éëD×pv ÙOwìv qC íe®v ÝìÜZ ok PwÛCßN í× PìØvC êoßòN .PzCk é·×DV ok íOGS× ælÜçk pìì»N ¢ÃÛ

Co ÚA PwÛCßOÛ Þ kßGÛ ækD×A lÛÞo ÝëC êCpF ÍCpGìÎ PÎÞk Þ oCqDF éÆ CpZ ,kßF íO·Ü¤ PìÂÔh ¸ëpv Ð×DÇN PìØvC êoßòN PwÇz ÐìÎk

.kßF í× ÍpOÜÆ ÐFD ÙÎDv o߬ éF (ívDìv f®v ÝÏS× ) oCqDF qC pìº êpËëk f®v qC oCqDF êCpF êqDv ælµD ÖÞrÎ ÝëC pFDÜF .lÜÆ EnV

.kpÆ ClV êoCqDF kD¥OÂC qC Co kßh êkD¥OÂC êoßòN xÆoD× éÆ kßF uDvC ÝëC pF

ok .lÜÆ êoÞk êoCqDF kD¥OÂC MDçDGOzC í×DØN qC lëDF ÚDwÛC ,PzCk ívDìv kD¥OÂC kDÃOÛC ÚCßܵpëq éÆ ,ÍDOìJDÆ ,xÆoD× pRC ok

Dë kÞo í× yÞp¾ éF lìÎßN ÝëC DëA éÆ ÙìvpKF kßh qC l·F Þ ÙìÜÆ lìÎßN ÍÞC éÇÜëC éÛ ,ÙìÜÆ lìÎßN l·F Þ ÙìçCßh í× éZ éÆ ÙìÛClF lëDFClOFC

ÐÇz éëD×pv éÆ ÝëC íÇë :kßGÛ íÜìF ¢ìJ ÐFD rìZ Þk xÆoD× êCpF D×C .kßF oCqDF Þ lìÎßN ÝìF íëClV ÀÎDi× xÆoD× ÐìÎk ÝëC éF .éÛ

íÛßÊpÊk íO·Ü¤ EÔÃÛC éÆ ÝëC pËëk Þ kpìÊ í× ælèµ éF Co éëD×pv ¢ÃÛ kßh ÍßJ Þlçk í× Pvk qC Co kßh êlìÎßN oCrFC ÈìvÔÆ

D× ÚCoÞk ok éÆ PvC íÛDëpV ælص êDç é¥i¡× ,ælëlJ Þk ÝëC ÝÃìÂk .kßz í× HVß× Co êp¡F ¸×CßV í×DØN ok êqDv PzßÛpv êDç

.lçk í× í¿ìÆ MÞD¿N pËëk ê Dç ÚCoÞk Úlz íÏÏØÎC ÝìF Dë Úlz íÛDèV éF éÆ koCk ÖDÛ Úlz íÛDèV

.lz íÏص êkD¥OÂC oCqDF éF lëlV ÚDwÛC Dç ÚßìÏì× kÞoÞ DF ,íOwìÎDìvßv êDçoß¡Æ íÊlìzDJ Ùç qC DF ætëÞ éF Úlz íÛDèV

.P¿Ê Ýiv Dçoß¡Æ ÝëC Ökp× êCpF "Úlz íÛDèV éÎDZ " qC ÚCßN í× é®F Co ÝëC ok

Dç íÊtëÞ Þ kD·FC :Úlz íÛDèV (2

.koCk ÖDÛ Úlz íÛDèV qÞp×C éÆ PvC êlÛÞo ok íϤC Åpe× êoCk éëD×pv Þ êoCqDF kD¥OÂC ,lz ælëk éÆ êo߬ éF

ok íO·Ü¤ EÔÃÛC .PvC pO¡ìF êqDv ÍßJ ,ÍßJ ½lç Þ kßz í× ÚClì× koCÞ éëD×pv ÚCßܵ éF ÍßJ ,oCqDF ok

Ùè× Ð×Dµ Dç PÎÞk éOznÊ ok pÊC .lçk í× PFDÂo êCpF oCqDF éF êpO¡ìF Ðص Pµpv ÚDÇ×C ,ÈìÛÞpOÇÎC é¤pµ

.PvC éO¾pÊ ælèµ éF Co íϤC ¢ÃÛ ÝëC oCqDF qÞp×C Úlz íÛDèV ok ,lÛkßF oDÆ Þ éëD×pv Úlz íÏÏØÎC ÝìF ok êpìÊ ÙìØ¥N

ÀÏOi× MCpìRDN éÆ ,PvC PëÞo ÐFD éÏ×D·× ÝëC íÛDèV l·F .kßz í× éÏ×D·× ÍßJ êÞo uoßF oCqDF ok .lvDÜz íØÛ qp× oCqDF

uDvC pF éëD×pv lzo .lÜÜÆ í× êoDFíØè× ¢ÃÛ íÏÏØÎC ÝìF êDç íÛDKØÆ íëCoCk ÝOWìOÛ Þ ÍßJ yqoC ÚDvßÛ ok íÛDèV

ÚDOwÛD»¾C ok fϤ DëA ?DçoDÆ é²¾De× Dë lÜëA í× oDÆ êÞo Dç PwìÎDìvßv DJÞoC ok DëA :kpìÊ í× Moߤ MÓDØOdC éGvDe×

oCqDF ÝëC éF êCok éëD×pv ÈìvÔÆ lìÎßN æßìz pËëk êßv qC .æpìº Þ ?P¾pÊ lçCßh Moߤ ÁCpµ ok ÌÜV DëA ?PvC oClëDJ

ÍßJ Þ uoßF oCqDF éF ÝOvßìJ DF ÉorF Dë ÈZßÆ êDç éÛDhoDÆ Þ Dç PÆpz éÆ Moߤ ÝëC éF ,kßz í× ÄeÏ× ívoßF

éF DJ êC æqDN êDç Íߺ Þ lÛÞo í× ÚDì× qC PFDÂo éWìOÛ ok ÍDìh ÝëC DF êoDìwF Þ lÛßz í× ÉorF ÍßJ êDëÞo íçCo

Þ ÄìÂk P¾Dëok DF DèÜN íNDGvDe× ÝìÜZ éÆ ,PvC f¨CÞ .lçk í× "Èwëo" p¥Üµ éF Co kßh êDV P췮 p¥Üµ .lÛoCnÊ í× kßVÞ é¤pµ

"MDµÔ¬C" Ößè¿× ok .lÜÜÆ í× êqDF êlìÏÆ ¢ÃÛ é®FCo ÝëC ok êC éÛDëCo êDç ÙOwìv .PvC pënJ ÚDÇ×C MDµÔ¬C ¸ëpv

MDµÔ¬C uDvC pF ÚCßN í× ld éZ DN .ÚA ÚkßF PϺ Dë íOvok :PvC ælz ælÛDWÜÊ Èwëo Ößè¿× ÖpÛ æsCÞ Èë ÚCßܵ éF

.koÞA ÚDì× éF Ýiv "íÇwëo é·×DV" qC oDF ÝìÎÞC êCpF ÈF ¢ëpÎÞC ?lìvo ælÜëA êCpF êpìÊ ÙìØ¥N éF kßVß×

é·×DV kp¾ pç íÛD¡ìJ ok Co kßh ÚD¡Û éÇÏF ,kßz íØÛ oCqDF é¤pµ ok Dç êpìÊ ÙìØ¥N éF p¥eÜ× DèÜN íÇwëo é·×DV

.l×DWÛC í× íÊlÛq êDç é¤pµ éØç ok kßVß× MDµÔ¬C uDvC pF PvokDÛ Dë Pvok êpìÊ ÙìØ¥N éÏòw× éF éÆ ,koCnÊ í×

ætFC êßv qC p®h pËëk MoDGµ éF .lÜÜëp¾A í× "Èwëo" é·×DV kCp¾C ,lÜOwç "p®h" ælÜÜÆ lìÎßN íO·Ü¤ lìÎßN oCrFC éÆ íÎDd ok

,lzDF í× íO·Ü¤ Úol× é·×DV ok íÛDÜìجCDÛ ¢ëCr¾C ok íϤC lìÏÆ Èwëo éÎßÃ× ÈF ¢ëpÎÞC êCpF .æsßv êßv qC Èwëo Þ

êCpF lÛCßN í× íØNC êDç æDÊÞpìÛ ÝÏS× kDWëC ok Èwëo pËëk êßv qC .kqDv í× ClV éOznÊ ¸×CßV qC Tìd ÝëC qC Co ÚA éÆ êrìZ

êC ækD·ÎC Áß¾ êqCpNDÛ qC ælÜëA Þ ÍDd ÝìF é®FCo Dç Èwëo éÛßÊ ÝëC éWìOÛ ok pËëk MoDGµ éF .lzDF oÞA p®h ælÜëA ê Dç ÐwÛ

.lzDF éOzCk ælÜëA ok êC éÛDÜìF ¢ìJ ÐFDÂpìº êDçl×DìJ lÛCßN í× qÞp×C êDç ÙìØ¥N íÜ·ë ,PvC oCokßhpF

.PvC ækpÆ oCkoßhpF Ýìµ ÐFDÃ× ok í¤Dh MÞpR qC Co Ýçm ÞpØÏ D× ÚCoÞk ok éÆ PvC êrìZ "MDµÔ¬C"

qC íëÓDÆ Þ êoCrFC êkoßhpF éF oßGW× Co "Ýçm" ,ækoÞA æCpØç éF ælëlJ ÝëC éÆ íëDç êoCßzk ÍDd Ýìµ ok

Þ " ¸ëpv ÍDÃOÛC" éØç qC ¢ìF éÇÏF ,PwìÛ MDµÔ¬C qC íçDÊA Þ íÛÔõ ækD¿OvC "Ýçm" ½lç .lÜÆ í× ÚA

êCpF Co êpO·ìvÞ íëDÛDvo ÚDÇ×C íNDµÔ¬C íÎkDGN êDç ÙOwìv éÆ DWÛA qC .PvC ÚA "yÞp¾" éF lì×C

MDµÔ¬C ÍDÃOÛC ok í¤Dh æDËëDV "íµDØOVC êqDW× êDç æÞpÊ éVßN HÏV" éÏòw× ,koÞA í× æCpØç éF Ýçm

qC íÇë ÚCßܵ éF "éVßN HÏV " .kkpÊ í× ÚA êkD× yÞp¾ Ýì¡ÛDV koCß× qC êoDìwF ok éÆ ,lFDë í×

:lÜOwç ÞpFÞo í©ÂDÜN DF êqÞp×C Úol× ¸×CßV .koCkpF ok Co éÛCpËÛ ælÜëA êqClÛC xJ íµßÛ ÝOìçD× ,Úlz íÛDèV ælëlJ Ùè× êDç é¿Îß×

½p¥× ÚCßܵ éF kp¾ éÆ CpZ ,PvC íOìÛÔõ pìº lÛÞo ælÜÜÆ Äëß¡N íOÛpOÜëC êDç éÇGz Äëp¬ qC MDµÔ¬C ækDv P¾Dëok ßv Èë qC

Þ ÚA lì¿× EDiOÛC éÏòw× MDµÔ¬C æßGÛC pËëk êßv qC .lÜìF íØÛ PìÛÔõ PwFoDÆ ok í×ÞrÎ ÚA ælÜÜÆ lìÎßN éÛ Þ MDµÔ¬C ælÜÜÆ

éÛ ÙìØ¥N ÝëpOèF ÝO¾Dë PèV ok ÍÓlOvC éF qDìÛ .l×DWÛC í× PìÛÔõ PwFoDÆ éF éÆ ,lÛD¡Æ í× ÚDì× éF Co ÚA ÚkßF ®Ïº Dë íOvok

êDç jvDJ qC íÇë .PvC ælz Ùè× oDìwF ívDìv Þ íµDØOVC ÀÏOi× êDç ÙìØ¥N mDiNC ok éÇÏF ,ÚDÊlÜÜÆ éÎkDG× êCpF kCqA oCqDF ok DèÜN

Dç ÍÓlOvC êoßòN ÖDÛ éF éOzCnÊ kßVÞ é¤pµ éF DJ êC æqDN Ùϵ D× ÚCoÞk ok :lzDF í× Dç ÍÓlOvC êoßòN íNDµÔ¬C lÛÞo ÝëC éF íØϵ

ok íϤC Ð×Dµ .PvC éO¾Dë ¢ëCr¾C ÍÓlOvC éF íµDØOVC qDìÛ Úol× é·×DV ok .lzDF í× Dç êpìÊ ÙìØ¥N ok íWÛp»F éF íivDJ éÆ

.PvC êpìÊ ÙìØ¥N MDÛDÇ×C Þ Dç xÛDz ¢ëCr¾C ok íÏ×Dµ ívCpÇ×k .lzDF í× ívCpÇ×k êpìÊ ÐÇz ,íµDØOVC qDìÛ ÝëC

ÍpOÜÆ éÆ ,íÎD× êDç éëD×pv ÈìNDØOwìv ÐFDÃN :kßz í× íÛDèV kD¥OÂC ok êC æqDN Ð×DÇN HVß× kßh pËëk êßv qC Úlz íÛDèV

.lÜÆ í× kÞle× Co ívDìv Þ êkD¥OÂC PvDìv íÏe×

í× Dç ÚpwÜÆ Þ Dç ÐNoDÆ ÍpOÜÆ PeN êkDëq ld DN oCqDF ÝëC éÆ PvC ÝëC Pì·ÂCÞ D×C .PvC "kCqA oCqDF" ¯ÏwN qC Ýiv Úlz íÛDèV ok

ok .lzDF í× Dç ÐNoDÆ ÝëC ÍßJ éwìÆ ÚkpÆ oDF pJ íÛDèV oCqDF ÝëC íϤC ½lç .PwìÛ ÚA éOwëDz kCqA oCqDF Ößè¿× pìG·N ÝëC éF ÞlzDF

íÛCpëÞ ok íÏ×Dµ í¾p¥× êoCqDF ÌÜçp¾ ¯ÏwN éÇÏF ,Pv Cælz kDëq lÜØNÞpR Þ pìþ ÝìF éϤD¾ DèÜN éÛ ,Úlz íÛDèV ´ßÛ ÝëC éWìOÛ

.PvC íÏe× Þ í×ß êDç ÌÜçp¾

Dç æßìz éÇÏF ,PwìÛ í¿Ü× êC ælëlJ ¢ëßh kDèÛ Þ Ð¤C ok kCqA oCqDF Úlz íÛDèV ?koCk í¿Ü× oDF kCqA oCqDF ÚlzíÛDèV CpZ

íOwìÛßìwÇNÞpJ Þ éÛDëßV kßv PvDìv .lçk í× í¿Ü× êCßOe× lÛÞo ÝëC éF lÜÜÆ í× ÍDGÛk kCqA oCqDF ÚDGdD¤ éÆ í¾ClçC Þ

uDvC pF lÛoßGW× é·vßN ÍDd ok êDçoß¡Æ éÆ êßeÛ éF ,lzDF í× kCqA oCqDF ÙÎDv Ð×DÇN ok íϤC ¸ÛD× lÜØNÞpR êDçoß¡Æ

.lÛqCkpKF kßh êkD¥OÂC êDçlÛÞo íËÜçDØç éF lÜØNÞpR êDçoß¡Æ ÝëC íNCkoCÞ Þ íNCokD¤ ¸¾DÜ× Þ DçÞqoA

ok ÚDèV ÚCpÊoDÆ kDeNC Þ æqoDG× Þ xÆoD× ÐÏØÎC ÝìF ¢GÜV pÊC :lëA í× ¢ìJ ¢vpJ ÝëC DWÜëC ok

?PwìZ D× ÚCoÞk ok ÚA íÛDèV é®Ïv Þ oCqDF Úlz íÛDèV éF jvDJ ,kßF ÚD×q ÚA ok oDÆ Þ éëD×pv ÚlzíÛDèV lÛÞo éF íivDJ 19 ÚpÂ

ÚCßܵ éF ÚCßN í× ÚA qC éÆ ,ÙìOwç Úlz íÛDèV qC pËëk íµßÛ lçDz ,ÚA í¿Ü× Ößè¿× éF Úlz íÛDèV oDÜÆ ok éÆ PvC ÝëC Pì·ÂCÞ

.ÍÞC ´ßÛ Úlz íÛDèV éF PvC íivDJ Þ koCk íOGS× êCßOe× éÆ ,ÙìëßËF Ýiv ÖÞk ´ßÛ Úlz íÛDèV

.ÚA Úlz êkDìÜF Þ íÂÔhC PìÎßòw× :PvC ælçD¡× ÐFD ÖÞk ´ßÛ Úlz íÛDèV ,kD¥OÂC Úlz íÛDèV oDÜÆ ok

éF éÆ PvC ÍÞC ´ßÛ Úlz íÛDèV MÔÇ¡× ÝëC PÃìÃd ok .lÛD¡Æ í× íËOwGØç éF íVoDh Ð×Dµ Èë ÚCßܵ éF ,Pwëq ¯ìe× ÚCpeF

íËÛßËZ Þ ÚA qC ízDÛ MÔÇ¡× éÇÏF PwìÛ ÚA ÚkpÆ êlÜFqp× pv pF ¢vpJ ,Úlz íÛDèV éÏòw× .l×DWÛC í× ÖÞk ´ßÛÚlz íÛDèV

í×ß êDç ÌÜçp¾ êoDFkpF xǵ pF éÇÏF ,PwìÛ íËÜçp¾ ÍÔeبC Ößè¿× éF ÖÞk ´ßÛ Úlz íÛDèV.PvC ÖÞk ´ßÛ ÚlzíÛDèV

íËÜçp¾ ݾp¤ éÛ ,kqCkpJ í× íËÜçp¾ lÜZ é·×DV XëÞpN éF Úlz íÛDèV ´ßÛ ÝëC .kÞo í× oDØz éF Úlz íÛDèV ÝëC Ùè× «pz

.lÛßz ÌÜçDØç pËëlÇë DF íÛDèV Þ íËÜçp¾ êDç ÖoßÛ pËëk MoDGµ éF .kßz í× ÐìØeN íÛDèVoCqDF êßv qC éÆ í¾p¥×

êoß¡Æ Þ íÏe× ívDìv êDç ÙìØ¥N .lÜçk í× Pvk qC Co kßh (íÛoÞßv) íÛD×p¾kßh PÏ¥h Dç PÎÞk Úlz íÛDèV ok

éÆ ,klÛßìKF DJÞoC éëkDeNC éF PvC okD æDËÛA DèÜN éìÆpN :DJÞoC éëkDeNC ÍDS× êCpF .lÜOwç íÏÏØÎC ÝìF PhDv lÂD¾

êDç æÞpÊ Þ DçkDìÜF ÐFDÃ× ok éÆ ,PvC ÝëC é®FCo ÝëC ok íÂÔhC ÚCpeF .lÜÆ êoÞk Dç êpìÊ ÙìØ¥N íÛoÞßv PÏ¥h qC

?kpÆ oDO¾o lëDF éÛßËZ lÜÜìF í× êlÛÞo ÝìÜZ ½Ôh pF Co kßh íÏ× ¸¾DÜ× éÆ íµDØOVC

.PvC jvDJ ÐFD Dçoß¡Æ ÝëC ok Ökp× CoA éF ÙìÃOw× ´ßVo Þ ívCpÇ×k ÝëqCß× uDvC pF ÝOëDèÛ éÆ PvC í¡vpJ ÝëC

Dçoß¡Æ ÝëC ê CpF êC ælÜ¡Æ êDçl×DìJ lÛCßN í× oCqDF Úlz íÛDèV lÛÞo ok é·vßN ÍDd ok êDçoß¡Æ PÆpz Ölµ

lÛÞo ÝëC ok lÛoßGW× é·vßN ÍDd ok êDçoß¡Æ .kÞo oDØz éF êkD¥OÂC MÔÇ¡× Ðd ok íÊorF í·ÛD× ÚCßܵ éF Þ lzDF éOzCk

ok PÆpz oDÜÆ ok Dçoß¡Æ ÝëC é¿ì±Þ ÝëpOØè× é®FCo ÝëC ok .kßF lÜçCßh íϤC ælÛqDF Moߤ ÝëC pìº ok lÜÜÆ PÆpz

.lzDF í× ÖÞk ´ßÛ Úlz íÛDèV ívCpÇ×k lÛÞo ok éÛÓD·¾ PÆpz Þ CpZ Þ ÚßZ íF PëDØd ÍÞC ´ßÛ Úlz íÛDèV lÛÞo

.PwìÛ íÏe× êkD¥OÂC MDì©OÃ× qC ÚkpÆ p²Û ½p¤ Ößè¿× éF Úlz íÛDèV lÛÞo ok PÆpz éÆ ,PvC pÆm éF ÖqÓ DWÜëC ok

.lzDF íØÛ êoCk éëD×pv ÅpO¡× kCqA oCqDF êkD¥OÂC ÙOwìv ypënJ Ößè¿× éF íÛDèV kCqA oCqDF ok PÆpz pËëk MoDGµ éF

êkDëq ld DN éÆ ,PvC êoß¡Æ ÝìZ ÍDS× o߬ éF .kßz lÛÞo ÝëC koCÞ kßh êkD¥OÂC êDç MoÞp¨ pFDÜF lÛCßN í× êoß¡Æ pç

é¤pµ ok oß¡Æ ÝëC ÍDd ÝëC DF .kpF í× æpèF ÚAqC Þ lÜÆ í× PÆpz Úlz íÛDèV lÛÞo ok ,kßh íOÎÞk ÍpOÜÆ ÙOwìv uDvC pF

.PvC êlV ªÂDÜN oDZk íOìÏ× ÚÞok ÈìNCpÇ×k êDç P¾DF qC PëDØd Ölµ ÐìÎk éF êoß¡Æ Þ íÏÏØÎC ÝìF

Þ PwìÛ oߥN ÐFD ÖÞk ´ßÛ lÛÞo ÚÞlF ÍÞC ´ßÛ Úlz íÛDèV lÛÞo ok PÆpz éÆ ,PvC ÝëC ælÜçk ÚD¡Û kßh ÝëC

.lzDF í× í¥i¡× ÈìN CpÇ×k ívDìv MDì©OÃ× ¸FDN

Dç P¾Dìço :Úlz íÛDèV (3

íØìçD¿× æpìº Þ íÛDØO¿Ê é·×DV ,íNDµÔ¬C é·×DV ,íÇwëo é·×DV :PvC ælìaìJ oDìwF êlÛÞo D× ÚCoÞk ok Úlz íÛDèV éÆ Ùëlëk

.lÛpìÊ í× oCp ÙìÃOw× «DGNoC ok Úlz íÛDèV lÛÞo DF éÆ ,lÜzDF í×

.kßF 19 Úp ok oDÆ Þ éëD×pv éÛCpÊoDØSOvC Úlz íÛDèV éìϵ ælص íivDJ ÐÏØÎC ÝìF ¢GÜV ,lz æoDzC éÆ éÛßËÛDØç

.PzCk kßVÞ Úlz íÛDèV ´ßÛ ÝëC éF íµDØOVC Þ í¿wϾ é¤pµ ok rìÛ ê pËëk íëDç jvDJ éÆ kpÆ yß×Cp¾ lëDÜF

íëClV .lÜOhCkpJ lÛÞo ÝëC qC kDÃOÛC éF í¿ÏOi× êDç ´ßÛ éF æpìº Þ éaìÛ Þ PÛDÆ ,ÐËç ,ÝìÎolÎßç pì²Û íÛClÜØ¡ëlÛC

.PhDv Íß»¡× kßh éF Co ÚClÜØ¡ëlÛC ÝëC Ýçm (oDÆ íÜ·ë) ¢ëßh íÛÞok P·ìG¬ qC éÇÏF ÚÞpìF P·ìG¬ qC DèÜN éÛ ÚDwÛC

cp¬ DF xÆoD× .lÜìF íØÛ êC æoDZ æCo (lÜÆ í× pǾ éÆ íwÆ ,ÚDwÛC íÜ·ë) æsßv êCpF éaìÛ ÚßaØç ÝìÎolÎßç

ÙOwìv ok Co íϤC Ð×Dµ Þ kqCkpJ í× íëClV lÛÞo ÝëC ÄìÂk ívopF éF (íËO¾Dë Pëpìº Dë )íËÛDËìF kßh qC êoßòN

.lÜìF í× êoCkéëD×pv êlìÎßN Þ êoCqDF

.lzDF í× Ýìµ éF ÚA ÐëlGN Þ ( Ýçm ÚCßܵ éF) ÚDwÛC qC "oDÆ" íëClV Ößè¿× éF xÆoD× êCpF íËO¾Dë Pëpìº

,koCk íØè× ¢ÃÛ oDÆ Úlz íÛDèV lÛÞo ok ælëlJ ÝëC.kÞo í× yÞp¾ éF ÓDÆ Èë lÜÛDØç "oDÆ" pN ækDv MoDGµ éF

(ÍÞC Ð¥¾ ,ÍÞC lÏV ÍDOìJDÆ) .koÞA í× ÙçCp¾ íÛDèV f®v ok Co oDÆyÞp¾ Þ lëph ÚDÇ×C «pz Cpëq

. lÜìF í× ÓDÆ ÍkDGN ok Co Ýìµ Þ Ýçm íëClV qDºA é®ÃÛ xÆoD×

,lÛÞo ÝëC ok .PvC ækpÆ HÏV kßh éF Co éØç éVßN éÆ PvC êC éÛßÊ éF DìÛk íÏ×DÇN pìv 1990 ÍDv qC

,PvC Ð×DÇN ÍDd ok ÙwìÎCpGìÎ íµßÛ ÚA MCqCß× éF .éO¾Dë ¢çDÆ êkDëq ld DN ¢×CoA Þ íµDØOVC PìÜ×C

qC íÊorF ¢iF éÆ ÙìOwç ÚA lçDz ÚA êqDv Úol× Þ é·×DV êqDvqDF pì²Û íÜëpìz êDç ælµÞ oDÜÆ ok éÆ

íÊorF Àì¬ ælÜëDØÛ PwëoDOìÛßØÆ êDç PwìÎCpGìÎ .lÛßz í× cp®× ÚDëpV ÝëC ælÛqDF ÚCßܵ éF é·×DV

,ÍÞC ´ßÛ Úlz íÛDèV ÈëoßòN ÚDÊlÜëDØÛ íÜ·ë ,lÜzDF í× éëD×pv oCqDF êkD¥OÂC Þ ívDìv ÚDÊlÜëDØÛ qC

ÚA êkD¥OÂC lzo ok Co é·×DV Èë Pìþß× ÚA pO¡ìF éZ pç ypOwÊ ½lç DF Þ lÜÜÆ í× yÔN oCqDF êCpZ Þ ÚßZ íF êkCqA êCpF éÆ

.lÜÜìF í× pN ækßvA Þ pOèF íÊlÛq éWìOÛ ok Þ pO¡ìF éëD×pv ,pO¡ìF lëph,pO¡ìF lìÎßN Ößè¿× éF ,é·×DV

íÛD×oA ÐÇz uDvC ÝëC pF .lÜÆ lzo ÚA DF HvDÜO× é·×DV ok lëph Mol éÆ PvC ÝÇØ× æDËÛA DèÜN pO¡ìF lìÎßN

êDçÓDÆ lëph Mol ÚClÛÞpèz qC íÊorF ¢iF ÐÂCld ÚA ok éÆ ,PvC êC é·×DV ,Dç PwëoDOìÛßØÆ êCpF é·×DV

qC ÚCqoC ækD¿OvC ÐìÎk ÝëC éF .PwìÛ ÝÇØ× ÚA éìÎÞC kCß× Þ éëD×pv kßVÞ ÚÞlF lìÎßN .lÜzDF éOzCk Co ælz lìÎßN

.PvC PFDÂo ÖÞClN ok ívDvC ФC pOÛCqoC éZ pç lìÎßN êCpF Dçoß¡Æ ÝëC éìÎÞC kCß× Þ oDÆ êÞpìÛ

ÝOëDèÛ éÆ ÝëC .kßF ækpÆ íÜìF ¢ìJ Co oDÆ Þ éëD×pv Úlz íÛDèV pìv ÝëC êkDëq ld DN ÍDOìJDÆ ok xÆoD×

éF DN ,l×DWÛDìF ÚA Úlz ærìÎDìvßv Äëp¬ qC êoCk éëD×pv é·×DV íÊlìzDJ Ùç qC éF Þk ÝëC ÝìF kD©N

êCpF êoCk éëD×pv é·×DV íÏ×DÇN kD·FC Þ MÔÇ¡× .PvC ælÛD× íÂDF ÈëoßòN ݾp¤ êC é¤pµ ok qÞp×C

.kßF íÜìF ¢ìJ ÐFD pìº xÆoD×

xÆoD× êoßòN ælص o߬ éF 19 Úp ok pÊC éÆ ,lÛDvo í× éWìOÛ ÝëC éF Co D× íÛßÜÆ ÚCook Þ 19 Úp MÓßeN ÝìF êC éwëDÃ×

êDç íëCpÊCÞ Þ íÊlìaìJ éF DÜF D× ÚCoÞk ok ,kßF oDÆ Þ éëD×pv Úlz íÛDèV êDµkC éF ÈëoßòN ælص jvDJ êsßÎßñlëC Èë ÚCßܵ éF

kßVÞ MoÞp¨ ÝvDvC ÚCßN í× ÐìÎk ÝëC éF .PwìÛ MÓßeN ÝëC éF íëßÊ jvDJ éF okD êsßÎ ßñlëC Èë ,¸×CßV ok kßVß×

.kpF ÍCßòv pëq Co êsßÎßñlëC

:P¾pÊ ÈØÆ íÛDØÎA uDÜz é·×DV ,ÚD×ßÎ êoßòN qC ÚCßN í× ÍÓlOvC êCpF

éF Ùϵ ÚßaØç :lzDFí× Úo l× ¸×CßV êCpF êC é¥i¡× ,ÚD×ßÎ "êkpÆoDÆ êqDvClV" êoßòN

pëq ,PvC æ kßØÛ ¦¥iO× ÚkßF íÃìÃd pìº Dë íÃìÃd êDOvCo ok Co kßh Þ PvC PÃìÃd À¡Æ íµl× éÆ é·×DV ÙOwìv pëq Èë ÚCßܵ

,(íÛßÛDÂpìº Dë íÛßÛD ) íÂßÃd êDçDµkC pF íÂßÃd ÙOwìvpëq .lÛC éOhDv rëDØO× êpËëk êDçDµkC DF Co kßh é·×DV pËëk êDç ÙOwìv

é·×DV ok ÚD×ßÎ p²Û qC . æpìº Þ (Pzq Dë DGëq) ÈOìOOvC éF pÜç ÙOwìvpëq ,(¯Ïº Dë Pvok) êoDWÜç êDµkC éF ÁÔhC ÙOwìvpëq

.PwìÛ ÝÇØ× Dç ÚA éØç qC HÆp× íØOwìv éñCoC éÆ ,lÛC ælz rëDØO× pËëlÇë qC êC æqClÛC éF Dç ÙOwìvpëq ÝëC Úol×

.lzDF éOzCk pF ok Co DçDµkC ÝëC í×DØN ldCÞ Ú D×q ok lÛCßN íØÛ ¢ÜÆ Dë oDO¾o ,ÙìØ¥N ,rìZ Èë

(!lzDF íÛßÛDÂ Þ íÃìÃd ,DGëq ,Pvok ÚD×rØç lÛCßN í× íOiv éF Úol× é·×DV ok êrìZ ÝìÜZ)

kßh íÛDèV PìÎßØz lÜzÔN ok éÇÏF lÜÜÆ í× Ðص ÐÃOw× DèÜN éÛ Dç ÙOwìv pëq ÝëC éÆ ,kqß×A í× D× éF ÖÞk ´ßÛ Úlz íÛDèV

.lÜÛDvpF MDGRC éF Co

?koCk kßVÞ ÝëqÞp×C ÚCoÞk ok ÍÞC ´ßÛÚlz íÛDèV éìϵ íëDç Ðd æCo Þ Dç P¾Dìço éZ éÆ ,ÙìÜÆ í× ÚCßܵ Co ¢vpJ ÝëC ÚßÜÆC

í¿Ü× Ößè¿× éF Úlz íÛDèV ÐFDÃ× ok êC éÛCpËÜzÞo MDÛDëpV éZ :kpÆ ÚCßܵ êpËëk ÐÇz éF Co ¢vpJ ÚCßN í×

?lÜOwç íNDÛDëpV éZ ÖÞk ´ßÛ Úlz íÛDèV ÈëoßòN Ú DÊlÜëDØÛ ?koCk kßVÞ ÚA

.lÜzDF í× ÖÞk ´ßÛ Úlz íÛDèV ÈëoßòN ÚDÊlëDØÛ íOvok ÚD×rØç lëDz Þ íÛCÞCp¾ êDç jvDJ é·×DV êDç ÙOwìv pëq íëCpÊCÞ ÐìÎk éF

éF Co êpËÜzÞo æoDF ok kßVß× ÈëoßòN êDç Íl× êpËÜzÞo æoDF ok kßh pRC ok (H. Hastedt) lOvDç

:lÜÆ í× ÙìwÃN MÞD¿O× éOvk év éF

íOÃGv Íl× -

íÛDØç ÝëC Íl×-

ívDÇ·ÛC Íl× -

kßh éÆ)Ðõ qC ÈìÜÇN PÃGv :PvC ælìvo kßh ÚDëDJ éF êpËÜzÞo ÚCoÞk ,íOÃGv Íl× uDvC pF

lzDF í× ÈìÜÇN qC ÐG ÚCoÞk ok êpËÜzÞo Þ Ðõ éÃFDv íF Pìþß× qC ízDÛ (PvC ækßF ÈìÜÇN ælÜÜëp¾A

ÍDGÛk éF Co íËÜçp¾ Úlz ærìÎDOwëpÆ íµßÛ (Gehlen) ÝÏèÊ p²Û qC ælëlJ ÝëC .(íNoDÆk PìÛÔõ ÚCoÞk)

ÉorF ¸×CßV êßv qC éÆ ,lz ÐëD Pìþß× xÛDz ÚCßN í× íëDç ælëC êCpF DèÜN ,ÚA ÄG¬ pF éÆ ,koCk

íËÜçp¾ êDç ælëC qC ¢iF ÚA .lzDF éO¾pÊ oCp ypënJ koß× ,lÜzDF í× Dç ÐNoDÆ ÚA uCo ok éÆ ,íO·Ü¤

.lÜÜÆ íØÛ êqDF é·vßN lÛÞo ok í¡ÃÛ éÛßÊ bìç ,lÛpìÊ í× oCp íO·Ü¤ é·vßN ÐFDÃ× ok éÆ

.PvC íO·Ü¤ êDìÛk ok "Ýçm" íËOwÇzoÞ ÖÔµC Ößè¿× ÝëC éF êpËÜzÞo qC ÈìÜÇN PÃGv

(æpìº Þ éaìÛ ,ÝìÎolÎßç)

lëk ÝëC koCk éØ¡Zpv ßÛoÞkA Þ pØëDèÆoßç êkDÃOÛC êoßòN ok DNlص éÆ ,íÛDØç ÝëC Íl× ok

ÝëC" íµßÛ êpËÜzÞo Þ ÈìÜÇN ÝìF ÚA ½Ôh pF D×C ,PvC ypënJ koß× êld DN ÈìÜÇN qC ælÜÜÆ lì×CDÛ

Úlz êoCrFC íµßÛ EßZoDèZ ok ÈìÜÇN Þ êpËÜzÞo é®FCo DèÛA êCpF :PvC êoDV "íÛDØç

PìÛÔõ .PvC ælz êoCrFC P·ìG¬ DF ÚDwÛC ÝìF é®FCo ,ÈìÜÇN éWìOÛ ok .PvC Åok ÐFD íOìÛÔõ

éO¿Ê uDvC pF ßÛoÞkA Þ pØëDèÆoßç .lzDF í× ÈìÜÇN Þ PìÛÔõ ÝìF íÛDØç ÝëC Þ êÞDwN Ößè¿× éF êoCrFC

êDç yÞo qC ækD¿OvC DF .lÜÜìF í× ÈìÜÇN ok Co íçDÊA pçßV , "PvC Mol íçDÊA" æÆ (Bacon) ÝÇìF ½Þp·×

êpǾ êDç lÛÞo .PwV êoÞk oD²OÛC ÐFD pìº Þ lì¿× pìº êDç lÛÞo qC êkDëq ld DN ÚCßN í× íÇìÜÇN íØϵ

.koClÛ êpNpF Þ PìGÎDº rV í¾lç êpËÜzÞo éWìOÛ ok Þ lÜOwìÛ êoCrFC PìÛÔõ rV éF êrìZ

.kßz í× éOhDÜz lÛÞo ÝëC íϤC Åpe×û ÚCßܵ éF ÈìÜÇN Þ P·Ü¤

ÚDØÎA ok íÛDèV ÌÜV qC l·F éÆ ,lzDF í× êoßòN é¤pµ ok xÆoD× æCo ælÜçk é×CkC MDÛDëpV qC éÎßz pNoß¿ÇÛCp¾

éÎßz pNoß¿ÇÛCp¾ êkDèÜ¡ìJ P¾Dìço ÐìÎk ÝëC éF Þ PvC ÚDwÛC íçDGN ok íϤC Ð×Dµ ÈìÜÇN .kßØÛ l|zo

qC kDÃOÛC ÚCßܵ éF êpËëk MoDGµ éF "ÙìçD¿× é®Ïv qC kDÃOÛC" ÚCßܵ éF ÈìOÇÎDëk :kßF í¿Ü× ÈìOÇÎDëk íµßÛ

êpËÜzÞo pËëk MoDGµ éF .ykßh ¯vßN kph kDÃOÛC íÜ·ë í¿Ü× ÈìOÇÎDëk .PvC éO¡Ê ÐëlGN éÛDw¾C éF kßh éÆ êpËÜzÞo

:l×DWÛC í× ÚA í¿Ü× Ößè¿× éF êkCqA éF í¿Ü× ÈìOÇÎDëk .kpìÊ MD¡Û ykßh ÚÞok qC lëDF í·ÂCÞ

(70 DN 50 ÝìF êDç éçk ok) Co Úlz íÛDèV qC æoÞk ÝëC é¥i¡× êDç éVÞ qC íÇë ÚCßN í× ."qC êkCqA"

:kpÆ é¤Ôh êCkCqA Ößè¿× qC ÚCpÇ¿ÜzÞo Åok ok

(1) ... Þ éëD×pv qC êkCqA ,ÈìÜÇN qC êkCqA

:lëk íëDço Ð×Dµ ÈìÜÇN ok (lzDF í× éÎßz pNoß¿ÇÛCp¾ qC ÝìÜZ Ùç éÆ) æqßÆoD× ,êkÔì× 60 éçk ok ,êl·F éÏdp× ok

éO¾Dë Pëpìº oDÆ" éÆ ,lvo í× êC éÏdp× éF êoCk éëD×pv êC ærìÜìzD× ÙOwìv ok (oDÆ Úlz Ýìµ) oDÆ íËO¾Dë Pëpìº ælëlJ ÞC êCpF

éF HìNpN ÝëC éF Þ lFDë í× íÜÜ¿N PìçD× ,íO·Ü¤ ÍßeN éWìOÛ ok oDÆ ,pN ækDv MoDGµ éF .kßz í× Ýçm éF ÐëlGN kßh (ælz Ýìµ)"

Ð×Dµ kßh éÆ ,ÈìÜÇN Äëp¬ qC P·ìG¬ Þ ÚDwÛC ÝìF íëClV lÛÞo éF kpÆ yÔN æqßÆoD× P¾Dìço ÝëC DF .kkpÊ í×qDF Ýçm ÞpØÏÂ

.lçk í× éñCoC Co P·ìG¬ Þ ÚDwÛC ælÜÜÆ Ð¤Þ ÖÞk ¢ÃÛ ÈìÜÇN éF éÆ æCo ÝëC qC ,lÜìGF íÛDëDJ é®ÃÛ PvC íëClV ÝëC

.kßz í× ækß¡Ê ÈìÜÇN Þ ÚDwÛC ÝìF é®FCo ok êlëlV Ð¥¾ Þ kßz í× ÐëlGN "ÈìÜÇN DF íëDço" éF "ÈìÜÇN qC íëDço" oD·z

¯vßN "í·ÂCÞ" íµDØOVC êDç æÞpÊ íÜërËëDV HVß× ßv Èë qC êC éÛDëCo êC éÇGz êDç ÙOwìv Ð×DÇN

.kßz í× ælçD¡× íëDÇëp×A Þ íëDJÞoC ¸×CßV ok ætëÞ éF ælëlJ ÝëC .PvC ælz "êqDW× "íµDØOVC êDç æÞpÊ

ClìJ "ÙìÃOw× pìº" éGÜV ,PvC ÄÏ·O× ÚA éF éÆ íµDØOVC êDç æÞpÊ DF kp¾ "ÙìÃOw×" íÎkDGN «DGNoC ÐëDØN

. æpìº Þ PÛpOÜëC ,íÇìÛÞpOÇÎC PwJ ,Ý¿ÏN Äëp¬ qC ÔS×,lÜÇì×

í× oDÆ ¯ìe× Þ í·ÂCÞ íµDØOVC êDç æÞpÊ ok ízoCpìç êDç ÙOwìv êqClÛCpF HVß× MDµÔ¬C Úl|z íÛDèV

ok MDµÔ¬C ¢iJ Þ HwÆ , ÍDÃOÛC "ÍpOÜÆ" ÚA é¿ì±Þ éÆ PvC êlëlV ¢ÛCk "íNDµÔ¬C Pëpël×" .kk pÊ

ªÂDÜN ok éÆ ,lFDë í× êC æqDN íµDØOVC l·F "Ýçm ÍpOÜÆ" ¢ÃÛ .PvC íµDØOVC êDçÞpÊ Þ oDÆ ¯ìe×

ætëÞ éF ízoCpOç Þ ízoCpìç ÝìF kD©N ÚA éWìOÛ ok .lzDF í× MDµÔ¬C íÛDèV Þ íµDØOVC PìçD× DF ÙìÃOw×

.PvC ælçD¡× ÐFD íFßh éF êoDÆ êDç ¯ìe× ok

oß¡Æ ÌÛo Þ P¾DF qC qßÜç éÆ lÜZ pç PvC ælçD¡× ÐFD íÏ×DÇN lÛÞo ÝìÜZ rìÛ é·vßN ÍDd ok êDçoß¡Æ ok

éF ,PvC oCkoßhpF êpN êß íËOvßìJ qC Dçoß¡Æ ÝëC íµDØOVC ÙOwìv .lÜOwìÛ oCkoßhpF Co éO¾p¡ìJêDç

éF P¾DF ´ßÛ ÝëC .PvC oߥN ÐFD íÏe× íO¾DF DF DèÜN MDµÔ¬C Þ ÈìÜÇN Úlz íÛDèV lÛÞo éÛßÊÝëC éÆ êo߬

ÍpOÜÆ ,Dçoß¡Æ ÝëC ok ÚA éWìOÛ ÔS× éÆ ,koCnÊ í× éO¾p¡ìJ êDçoß¡Æ ok Co kßh íÛDèV pìRDNkßh ê kßh

.kßF lçCßh Dç ÚA êDÃF PèV ok í·ÂCÞ íµDØOVC êDç æÞpÊ éÛDçDÊA

êDç Íl× Þ æDËOvDh uDvC pF Þ æl¡Û Ýìì·N ÐG qC (êpËÜzÞo) PìÛÔõ Þ ÈìÜÇN ÝìF é®FCo ívDÇ·ÛC Íl× ok

.kpìÊ í× ÐÇz P¾Dìço êkD¥OÂC Þ íµDØOVC MÞD¿O×

:ÚD×ßÎ

íÂÔhC Þ êoDWÜç rÆp× éÇÜëC ÚÞlF lÛC ælz ÐìÇ¡N "êkpÆoDÆ ælzClV êDç ÙOwìvpëq" qC éÆ ÙìÜÆ í× íÊlÛq êC é·×DV ok D×

.kßz í× íÃÏN ÙOwìvpëq Èë ÚCßܵ éF ݾp¤ ÁÔhC éÆ êC éÛßÊ éF ,lçk oCp ÍpOÜÆ koß× Dç ÙOwìv ÝëC

.lzDF í× ÚD×ßÎ íÛDØÎA uDÜz é·×DV êoßòN ÝëC ælÜëDØÛ

pì²Û íNÞD¿O× êDç êoßòN éOvk ÝëC ok .kpËÛ í× ÈìÜÇN DF o DWÜç ÚCßܵ éF ÁÔhC é®FCo éF ê pËëk ívDÇ·ÛC Íl×

.kCk êDV ÚCßN í× Co é¾ßç íÛDèV ÍCol¾ êoßèØV êoßòN Þ ÌÛßÆ xÛDç ußNC êoßòN ,uD×pFDç íÛDØO¿Ê ÁÔhC

,koCk ÍDGÛk éF Co é·×DV Úlz ívDìv lÛÞo êqDv ívCpÇ×k ÝìÜZ .PvC é·×DV êqDv ívCpÇ×k ФC uD×pFDç êCpF ÚDØO¿Ê ФC

pËëk PèV qC .Dç ÙìØ¥N Ùì²ÜN PèV ok íÛDØÎoDJ êDçkDìÜF ßv Èë qC :koCk éGÜV Þk uD×pFDç p²Û qCíNoß¡× Dë ßìNCpGìÎk ívCpÇ×k

.koCk íÛDØO¿Ê uDvC í×ßص oDǾC Þ ÚDØÎoDJ ÝìF é®FCo . í×ßص oDǾC ok êqDv ælìõ lÛÞo

.ÈìÜÇN Þ ÌÜçp¾ ,Ùϵ ÝìÜZ Ùç éÇÏF ,kßz í× íÛDèV éÆ PwìÛ kD¥OÂC DèÜN éÆ ,lçk í× ÚD¡Û ÖÞk ´ßÛ ÚlzíÛDèV

.PvC êoÞp¨ lÛÞo ÝëC éF DìÛk êDçoß¡Æ éØç êßv qC íÛDèV íivDJ éÆ ,lvo í× éWìOÛ ÝëC éF é¾ßç lëp¿NÞC uDvC ÝëC pF

ÚD×qDv ÝëC ok Dç êpìÊ ÙìØ¥N éÆ CpZ ,lÜìF íØÛ éØÏÆ ¸ìvÞ Ößè¿× éF íÏìwÛDOJ ÝìÜZ ÐÏ× ÚD×qDv PhDv ok é¾ßç

oCnÊCÞ íÛDèV oCqDF éF Co MCoDìOhC í×DØN éÆ rìÛ ÙwìÎCpGìÎßòÛ ÝìÜZ Ùç .lÛßz í× «ßFp× êoß¡Æ ¸¾DÜ× éF ßNÞ Äd DF ÝOëDèÛ

,fϤ êCpF íÛDèV é×DÛpF Èë kDWëC ok Co Úlz íÛDèV éÏòw× éF íÛDèV Pvok jvDJ ÞC .PwìÛ MÔ¡× Ðd éF okD ,lÜÆ í×

.lÛCk í× Pv CoߥN ÐFD íÛDèV êoßèØV Èë EßZoDèZ ok éÆ ívCpÇ×k Þ ÚßÛDÂ

.lçk í× í¤Dh íÛDèV ¯FCߨ (lÜÆ Ðd P×ßÇd Äëp¬ qC Co ÐñDw× éØç lçCßh í× éÆ) ÙwìNDNC éF é¾ßç uDvC ÝëC pF

éÆ PvC íÛDèV ívCpÇ×k ÞC êoßòN ok íÛDèV êoßèØV .kpìËF kßh éF íÛDèV íëCßOe× lëDF uDvC ÝëC pF é·×DV pç íÂßÃd ÝìÛCßÂ

.koCk p²Û ok Co íÛDèV ÚDØÎoDJ íJßNÞC éF

ÚCßN í× ÓDÆ ÙìwÃN DF é®FCo ok .kßz ÍpOÜÆ êoCqDF pìº êDçkDìÜF êßvqC ÚA lµCß éÆ ,PvC ľß× íNoߤ ok DèÜN oCqDF

:kßØÛ rëDØO× pËëlÇë qC Co Ýëpëq êDç êoßòN

.lzDF êkD¥OÂC íëDÛCßN uDvC pF lëDF êkD¥OÂC êDç HdD¥N Äd :íëDÛCßN ФC : ÅÓ ÚDV uDvC pF ÈëqßÛ êoßòN (1

:lìvo éÛÓkDµ êDç êÞDwNDÛ éF ÚCßN í× ¯ëCpz ÝëC ok DèÜN .ÙìÜÆ kDWëC êÞDwN ÚDÇ×C ld éF lëDF : rÎÞo PÎ Clµ êoßòN (2

.koÞDìF pOØÆ éØç êCpF ¦i¡× ÚD×q Èë EßZoDèZ ok pO¡ìF êÞDwN kDWëC éÆ PvC qDW× æDËÛA DèÜN êÞDwNDÛ

?lÜÆ ÐØeN é·×DV Èë lÛCßN í× íNÞD¿NDÛ æqClÛC éZ :¢vpJ

.lÜÜÆ í× P¾Dëok ÁßÃd oÓk 1000 éÛDìçD× ÚA kCp¾C éÆ ÙëpìËF p²Û ok Co êC é·×DV

fìVpN Co ÖÞk é·×DV rÎÞo .PvC ÝìØ©N éØç êCpF Þoßë 300 D×C lÛoCk éÛDìçD× ÁßÃd oÓk 1000 íhpF ,oÓk 10000 íhpF ÚA ok éÆ ÖÞk é·×DV

.lçk í×

ÀÎDi× PèV ok êpËëk íÛDvßÛ ÙOwìv Èë ÚCßOF pÊC .lÜÆ í× ÚDvßÛ ÍkD·N ¯h ok oCqDF :(Keynes) rÜìÆ HÆp× kD¥OÂC êoßòN (3

.kßØÛ Ðd ÚCßN í× Co êkD¥OÂC MÔÇ¡× ,ÙìÜÆ kDWëC

DN êoßòN ÝëC DN éÆ CpZ ,kpÆ æoDzC Úlz íÛDèV éÏòw× DF «DGNoC ok íGçn× P¾Dìço Èë éF éÆlvo í× p²Û éF HÎDV ÚDëDJ ok

:ÌÛßÆ xÛDç íÛDèV "ußNC" êoßòN :PvC Ð×Dz rìÛ Co ÚCpëC ÚDGϬ cÔ¤C qC íhpF êDç ælëC Þ Dç ÚD×oA êld

.lÛßz í× íÊlÜëDØÛ Hçn× êßv qC ætëÞ éF éÆ , íÂÔhC êDç yqoC Þ MCkDµ éµßØW× (Ethos) ußNC

é®FCo ÝëC ok .lìvo MÔÇ¡× Ðd æCo éF ÚCßN í× æCo ÝëC qC éÆ ,PvC lÃO·× Þ Pv DìÛk HçCn× ÖDØN kDeNC ÍDGÛk éF íÛDèV ußNC

,íëÔ¬ ÚßÛD pì²Û ,lÜOwç pËëk HçCn× éF PGwÛ íËÜçDØç ok éÆ íGçn× pç êkDìÜF ÍߤC ,lÜÆ í× yÔN ÌÛßÆ

.lçk oCp íÛDèV ußNC ÝëC uDvC Co æpìº Þ ´ßÛ Ùç DF oDO¾o ok PìÛÔõ ,Dç ÚDwÛC íOiGzßh

?lçCßh í× éZ "Úlz íÛDèV l¨" ¢GÜV

¢GÜV ÝëC éOwëDz Úlz íÛDèV l¨ ÖDÛ ÐìÎk ÝëC éF Þ PwìÛ ÖÞk ´ßÛ Úlz íÛDèV ÀÎDi× éVÞ bìç éF ,Úlz íÛDèV l¨ ¢GÜV

éÆ ,lÛD¡ÇF æDGOzC éWìOÛ éF Co D× lÛCßN í× koCk êkD¥OÂC ê kDìÜF ݾp¤ Úlz íÛDèV éÆ æDÊlëk ÝëC DF « DGNoC ok .lzDF íØÛ

Co Úlz ælì¡Æ ÍD·¿ÛC éF p®h éÆ lÛD× í× DÜzDÛ éØç êCpF êDç EßZoDèZ éÆ PvC êkD¥OÂC íFÔÃÛC ,íëDço Ðd æCo DèÜN

íÆDÛp®h Þ í¿Ü× oDF Úlz íÛDèV lÛÞo éF éÆ PvC lÜØNÞpR êDçoß¡Æ "ívDìv é®Ïv" ,lz æoDzC éÆ êo߬ éF .koCk ÍDGÛk éF

:kßØÛ é¤Ôh Ýëpëq ßeÛ éF Co ÍÞC Úlz íÛDèV l¨ ¢GÜV êDç éOvCßh ÚCßN í× é®FCo ÝëC ok .lçk í×

íÏÏØÎC ÝìF kD¥OÂC PvDìv éGÛDV éØç Þ êlV ÍpOÜÆ -

êDçoß¡Æ oDìOhC ok Co kßh íܾ Þ íØϵ MDµÔ¬C lëDF íO·Ü¤ MDµÔ¬C ælÜÜëp¾A êDçoß¡Æ) MDµÔ¬C ¸ëqßN Þ lìÎßN lÛÞo ok ívCpÇ×k -

(.lÛoCnËF é·vßN ÍDd ok

íO·Ü¤ êDçoß¡Æ êqoÞD¡Æ MÓߥe× éF é·vßN ÍDd ok êDçoß¡Æ ívpOvk -

íÛDèV oCqDF ÚkpÆ íÎCpGìÎ PèV ok íÏÏØÎC ÝìF êoCqDF êDçCkoCp koß× ok P¿ÎDi× -

íµDØOVC êDçkCkoCpÂ Þ Pwëq ¯ìe× ,íµDØOVC êDç PvDìv ok ívCpÇ×k oCpÃOvC -

é·vßN ÍDd ok êDçoß¡Æ êDç §p ¢¡iF -

ßNßìÆ kCkCp é×CkC -

ÍßJ íÛDèV ÈÛDF ok éÛÓkDµ Öp¾o -

_____________________________________________________-

Karl-Otto Apel; Globalisierung, Uni. Bamberg 1998

Sources of the Self, Charles Taylor, Cambridge

Demokratie im Zeitalter der Globalisierung, Otfried Höffe, Suhrkamp

Dialektik der Aufklärung, Horkheimer & Adorno, Fischer

Werke, 43 Bde., Bd.23, Das Kapital, Marx & Engels

Globalisierung mit europäischen Gesicht, Hermann, Schwengel, Berlin

Risikogesellschaft, U. Beck, 1986, Suhrkamp

Technik und Eindimentionalität, Claus Offe, in Antworten auf Herbert Marcuse, J. Habermas, Suhrkamp 1969

Hasted, Aufklärung und Technik, Suhrkamp 1982

Heiner Flassbeck , nationale Wirtschaftspolitik in Zeiten der Globalisierung, Friedrich Ebert Stiftung, 2002

Hartmut Elsenhans, Globalisierung als Wachstumsblockade - Redynamisierung durch Entwicklungspolitik, Dez. 2002

Alfred Pfaller, Wirtschaftliche Globalisierung : was bringt sie für Deutschland? ; Versuch, einen diffusen Diskurs zu strukturieren, Januar 2003