شهوت ، تمنا  ﴿passion ,Leidenschaft﴾ ׳

خواست و کشش هاى شديد احساسى، هيجانى و طبيعى که بيشتر در زمينه ميل جنسى و يا خشونت طلبى بروز مى کند. ׳

 انسان ممکن است در برابر اين نيرو تسليم شده و خود مختارى خود را از دست بدهد و يا آن را در اختيار و کنترل خويش بگيرد. ׳

پرسش کلاسيک در اين رابطه: آيا بايد بيشتر بدنبال احساس بود و يا اينکه از عقل فرمان برد ؟

ارسطو راه ميانه را پيشنهاد مى کند، در حالى که کانت تسلط خرد و فشار بر تمناها را واجب مى داند. ׳

در مقابل اين دو نظر، نيچه از رسميت دادن به احساس ها و تمناهاى شخصى جانبدارى مى کند. ׳

 البته اکنون بر پايه آموزش هاى روان کاوى مى دانيم که تعيين گرى هاى خردمندانه هم به گونه اى ناخودآگاهانه توسط هيجان ها هدايت مى شوند. در شرايطى که کنترل هاى فردى يا جمعى کم رنگ و يا بى رنگ مى شوند ﴿مثلن، دوران جنگ يا برخى بحران هاى خارج از کنترل سياسى اجتماعى﴾ مى بينيم که ميل به خشونت و حتا تجاوزگرى هاى جنسى آشکار شده و لجام گسيختگى مى يابند. ׳

موجود انسانى در محيط زيست خود داراى نيازهاى گوناگونى است که مورد توجه قرار گرفتن و مهرورزى از نمونه هاى آن است. هنگامى که انسان در شرايط ناکامى و بى بهره گى بسر برد، معمولن به تحريک هاى خارجى با شدت بيشترى پاسخ مى دهد. بنا بر نظر رفتار شناس ها، هيجان چيزى نيست جز واکنش هاى کم و زياد نسبت به محيط زيست. ׳

انسان بدنبال تجربه هاى موفق و ناموفق خود، داراى مدل و سيستمى از رفتارها مى شود که شکل دهنده و تعيين کننده خوى و طبع او هستند. در مرحله بعدى، همراه رشد و تکامل نيروى خرد و زبان آورى و سخن گويى، امکان آزادى و برخورد اختيارى با محيط زيست براى او فراهم مى شود. يعنى، انسان مى تواند کنش هاى خود را در رابطه با هيجان، اراده و خرد تنظيم نمايد. البته در بعضى از موارد، هيجان از اندازه گذشته و با تسلط بر خرد و اراده، نقش منفى و بيهوده اى به خود مى گيرد. ׳

مشکل و پرسش اصلى در اينجاست که انسان چگونه مى تواند بدون آسيب رسانى به هيجان، خرد خود را واقعيت بخشد. در اين رابطه، شيلر جانبدار يک راه حل استتيک است تا بتوان بدور از اعمال زور و خشونت، ميان آگاهى و غريزه ارتباط خردمندانه اى بر قرار نمود. ׳

٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭