فلسفه لهستانى ﴿.polish phil ,.Polnische Phil﴾ ׳

شکل گيرى و بالندگى انديشه هاى فلسفى در کشور لهستان ﴿پولند﴾ به دنبال بنيان گزارى دانشگاه کراکاو

﴿Krakau، در سال ١٣۶۴﴾ آغاز شد. ׳

سده پانزدهم دوران شکوفايى سکولاستيک لهستانى است که با نام ماتيوس کراکاو ﴿١۴١٠م.﴾ پيوند خورده است. سپس با نوزايى فلسفى بر پايه انديشه ها و آموزش هاى ارسطو و رواقيان روبرو مى شويم با نمايندگان برجسته اى چون: ׳

آندرآز فرينج مودرزوسکى ﴿Modrezewski، ١۵٠٣ ٧٢﴾، سباستيان پتريچى ﴿Petrycy، ١۵۵۴ ١۶٢٧﴾. در نيمه دوم سده هيژدهم فلسفه روشن گرى با تکيه بر نوسازى فکرى در دانشگاه ﴿١٧٧٣﴾ به دوران نوسکولاستيک پايان داد. انديشمندان مطرح در اين دوره: ׳

هوگو کولونتاى ﴿Kollontaj، ١٧۵٠ ١٨١٢﴾، ستانيسلاو ستاسچيک ﴿١٧۵۵ ١٨٢۶﴾ يان سنيادچکى ﴿Sniadecki ،١٧۵۶ ١٨٣٠﴾. ׳

فيلسوفان لهستانى در دوره رومانتيک به فلسفه جهانى و دامن گستر و مفهوم مطلق پرداختند: ׳

 برونسيلاو ترتنوسکى ﴿Trentowski، ١٨٠٨ ١٨۶٩﴾، کارول ليبلت ﴿Libelt، ١٨٠٧ ١٨٧۵﴾، يوزف کرمر ﴿Kremer، ١٨٠۶ ٧۵﴾. ׳

هونه ورونتسکى ﴿Wrontski﴾ و آگوست سيزلوفسکى ﴿Cieszkowski، ١٨١۴ ٩۴﴾ با ترکيبى از فلسفه و مسيحيت به Messianism ﴿نجات بخشى باورى، مسيحا گرايى، مسيانيسم﴾ روى آوردند. ׳

 وينستى لوتوسلاوسکى ﴿Lutoslaeski، ١٨۶٣ ١٩۵۴﴾ يک افلاطون شناس نزديک به همين گروه مسيحا باوران بود. ׳

جريان پوزيتيويستى از سوى يوليان اوخوروويج ﴿Ochorowicz، ١٨۵٠ ١٩١٧﴾ نمايندگى شد که با جنبش نو توميست ها با نمايندگى ماريان موراوسکى ﴿Morawski، ١٨۴۵ ١٩٠١﴾ و کازيمير تواردفسکى ﴿Twardowski، ١٨۶۶ ١٩٣٨، از شاگردان برنتانو آلمانى و پايه گزار فنومنولوژى﴾ ׳

هم زمان بود. ׳

انديشمندان جريان پوزيتيويسم منطقى ﴿نيو پوزيتيويسم﴾: ׳

کازيمير آچوکيه ويچ ﴿Ajdukiewicz، ١٨٩٠ ١٩۶٣﴾ و کوتربينسکى ﴿١٨٨۶﴾. ׳

 انديشمندان برجسته لهستان در زمينه منطق: ׳

 يان لوکازيه ويچ ﴿Lukasiewicz، ١٨٧٨ ١٩۵۶﴾، ستانيسلاو لزنيوسکى ﴿١٨٨۶ ١٩٣٩Lesniewski﴾ و

 آلفرد تارسکى ﴿Tarski﴾. ׳

ولاديسلاو هاينريش ﴿Heinrich، ١٨۶٩ ١٩۵٧﴾ با نزديکى به ديدگاه هاى فلسفى ابن رشد، فلوريان تسنانيکى ﴿Znaniecki، ١٨٨٢ ١٩۵٨﴾ در جامعه شناسى و رومان اينگاردن ﴿Ingarden، ١٨٩٣ ١٩٧٠﴾ در فنومنولوژى، کنستانتى ميشالسکى ﴿Michalski، ١٨٧٩ ١٩٧۴﴾ در تاريخ فلسفه، آلکساندر بيرکن ماير ﴿Birkenmajer﴾ و ولاديسلاو تاتارکيه ويچ ﴿١٨٨۶ ١٩٨٠﴾ در استتيک، شاف ﴿Shaff﴾ و کولاکوفسکى ﴿Kolakowski﴾ در گروه مارکسيست هاى انتقادى، از مهم ترين فيلسوفان لهستانى به شمار مى روند. ׳

٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭