ابطال، ابطال گرى، رد آورى  ﴿ falsification ,Falsifikation

 در دوران کنونى، تئورى ابطال، که بطور اساسى از سوى کارل پوپر، فيلسوف انگليسى منتقد نئوپوزيتيويسم، مطرح شده است، بحث هاى جديدى را در تئورى علمى برانگيخته است. " پوپر" موضوع روش استقرايى تئورى علمى را شديدن به انتقاد مى کشد و معتقد است که تئورى علمى هيچ گاه بطور تجربى قابل تصديق ﴿ verifiable ﴾ نيست. از نظر او تنها روش علمى پژوهش، روش قياس است. تئورى علمى بايد ابطال پذير باشد. هر اندازه که يک تئورى ﴿نظريه﴾ ابطال پذيرتر باشد، يعنى امکان آزمايش و تحقيق بيشترى را براى پژوهنده فراهم آورد، آن تئورى علمى تر و از درجه درستى بالاترى برخوردار است. چنين تئورى تا هنگامى پذيرفتنى خواهد بود که خلاف آن ثابت نشود و در تناقض با اصول پايه اى مورد مشاهده نباشد.  پوپر مخالف تئورى شناخت استقرايى نيست ﴿تئورى که روند مشاهده را بر اساس تکرار و عادت و پيدايش فرضيه و قانون پى مى گيرد﴾، بلکه او مخالف استقرا بعنوان روش علمى تعيين و اثبات تجربى است. يعنى، روشى براى اثبات صحت تجربى يک تئورى وجود ندارد و فقط رد اين تئورى از طريق تئورى ديگرى، که خلاف آن هنوز ثابت نشده، ممکن است. بنابر اين، پوپر مشکل استقرا را با رد خود استقرا حل مى کند و با طرح نظريه ابطال و پژوهش قياسى، بعنوان روش علم و دانش، افق جديدى در تکامل تئورى علمى مى گشايد. ׳

          پوپر در تئورى خود، نماينده فکرى و فلسفى دورانى است که در آن علم در شاخه هاى مختلفش به تندى در حال رشد و تکامل است و نشانگر رشد بينش علمى در تمامى عرصه هاى محض فلسفى است. ׳

در ارتباط با اين پرسش که چه چيزى درستى علمى يک تئورى را که ابطال پذير است، تضمين مى کند يا به ديگر سخن، چه سنجه ها  و موازينى در برترى و ابطال پذيرى يک تئورى وجود دارد، پاسخ پوپر اين است: تنها آزمون انتقادى هم جانبه و پافشارانه قياسى است که امکان برگزينى يک تئورى را بعنوان تئورى علمى فراهم مى سازد. درباره محتوا و چگونگى اين " تضمين قياسى"  و " آزمون انتقادى"، متاسفانه پوپر سخن چندانى به ميان نمى آورد و اين يکى از نکته هاى انتقادى به ديدگاه فلسفى اوست. ׳

  ٭٭٭٭٭٭٭٭٭٭