êpG¬ pì×C

.PvC éOzCk ívCpÇ×k êoßòN Ð×DÇN Þ ÝëßÇN ok íëCrwF Ùèv éÆ PvC í¾ßwÏì¾ (1588-1679) xFDç

.lÛC ækßØÛ éëCoC íÏص é¿wϾ ok íNÞD¿O× êDç é¡ëlÛC Þ lÜOwç æoÞk Ùç ½ßwÏì¾ Þk xFDç Þ MoDÆk

.koCk p²Û êßÜ·× PìÂÔhC éF Þ éO¾pÊ ¸¨ß× MoDÆk (ÙwìÎAÞk) êoDËÛC éÛDÊÞk pFCpF ok xFDç

xFDç ívDìv é¿wϾ éÆ PvÞo ÝìØç qC Þ lìvo kßh UÞC éF ÚDOwÏËÛC xÏW× Þ oDFok ÚDì× Mol æqoDG×

ívDìv é®FCo qC í·FDN MoDÆk "ækCoC êkCqA " Ößè¿× .PvC ÁÔhC Þ P×ßÇd DF é®FCo ok íÏص ¢ÛCk Èë

MolÂ Þ íµDØOVC ¯ÏwN ,xFDç Þ MoDÆk ,lÜØ¡ëlÛC Þk pç .PvC oDFok Þ DwìÏÆ ÚDì× oClëDJ kDeNC Þ

ÚDëDJ PèV ÖqÓ oCrFC kph ,DèÛA Þk pç êCpF .lÛC éO¾Dë fì¨ßN ÐFD íOwìÛDÇ× ÍߤC éëDJ pF Co ívDìv

Ýì×DN ok Co kßh ½lç xFDç Þ MoDÆk .PvDç ælëlJ ÝëC DF ívDwdC êDçkoßhpF Þ MD¾Cph éF Úlì¡iF

.lÛC ækpÆ ÍDGÛk êkp¾ êDç ¢ÜÆ êkCqA pO¡ìF éZ pç

íµDØOVC ¢ÜÆ éF xFDç ,kpËÛ í× «pz ¢ìJ Èë ÚCßÜ·F ,kph oDÜÆ ok Co ækCoC êkCqA MoDÆk éÆ íÎDd ok

íÎÞ ,lÛCßh í× Cp¾ kßh íÛDdÞo Þ êßÜ·× êÞpìÛ ¢ëCr¾C éF Co kp¾ ,kßh é¿wϾ ok MoDÆk .lÜÆ í× éVßN

lëlV ÚCoÞk ok kph Pì·Âß× ,xFDç ÄFD®× .lÜÆ í× Äëß¡N P×ßÇd êÞpìÛ qC PµD¬C éF Co ÞC xFDç

.Dç ÚDwÛC êpFCpF Þ kßh êDÃF êCpF yÔN :PvC PÏ¥h Þk êCoCk

.lÛoCkoßhpF íÛDwÇë ídÞo Þ íÛlF êÞpìÛ qC DèÛDwÛC éØç éÆ PvC ÝëC pF xFDç ,ß®voC ½Ôh pF

êoCl×DÛ Þ Mol éF Ðì× Þ êkDØOµC íF ,PFDÂo Þ ækßGÛ Ðd ÐFD í·ØV MÔÇ¡× " í·ìG¬ Pì·¨Þ ok "

ÍDd ÚDØç ok Þ êpǾ éFpWN Èë ,xFDç lëk qC í·ìG¬ Pì·¨Þ .kßz í× ÌÜV qÞpF Þ Dç ¢ÇØ¡Æ HGv

.kpìËF oCp ÍpOÜÆ PeN P×ßÇd êßv qC lëDF éÆ PvC ´DØOVC Pì·Âß× êCpF íeì¨ßN

Þ ælz UoDh í·ìG¬ Pì·¨Þ qC ÚDwÛC DN koÞAí× ÙçCp¾ Co íëDçoDWÜç ,í·ìG¬ ÚßÛD ÚCßÜ·F ,kph ФC

æDÊ pç ,kCqA oß®F kp¾ pç -2 kßh êDÃF Þ PzClçDËÛ é¿ì±Þ -1 :kßz koCÞ (íOÎÞk) íO×ßÇd Pì·¨Þ éF

P¾p¡ìJ Þ fϤ ,´DØOVC ¸¿Û éF kßh êkp¾ êDç PëkÞle× qC ,lÜzDF Ðص ÝëC ÖDWÛC éF p¨Dd rìÛ ÚCpËëk

.lFDë í× kßh PìÜ×C Þ DÃF êCpF íÜìØ©N Co ÚA éÆ CpZ ,kpënJ í× Co DèÛA Þ ækßØÛ ÍDGÃOvC ,íµDØOVC

Þ PvCpVC ÐFD íOiv éF í·ìG¬ Pì·¨Þ ok ÚßÛD ÝëC .lÛßz PëDµo lëDF ælz éOwF êDçkCkoCp -3

.íÜO¾DìÛ Pvk PvC íÎAælëC

½pd Èë ,pì¡Øz ÚÞlF kCkoCp .PvC êoÞp¨ Þ ÖqÓ íO×ßÇd pè kßVÞ ,íµDØOVC kCkoCp ÄÃeN êCpF

Þ ækßØÛ kCkoCp qC êÞpìJ éF oßGW× Co kCp¾C êéØç ,ÙÇeN Þ upN kDWëC Äëp¬ qC lÛCßN í× éÆ ,lzDF í×

íÛDwÛC éµßØW× Dë ÚDwÛC ÝëC Ý× :kpÆ ÙìvpN éÛßÊ ÝëC ÚCßN í× Co xFDç kCkoCp Íl× .kqDv kßh ¸ì®×

Co oDÆ ÝìØç rìÛ ßN éÆ «pz ÝëC DF ,lÜÆ P×ßÇd Ý× pF DN ÖpënJ í× êpGço éF CpÛA Þ éOhDÜz PìØvpF Co

.PwìÛ íÛßÛD bìç ¸FDN P×ßÇd Þ PvC æl¡Û íÜìF ¢ìJ Dç PìÏÂC ÁßÃd qC êpRC ,Íl× ÝëC ok .íçk ÖDWÛC

PëkÞle× kDWëC éÛ Þ koCk p²Û l× Co Mol ÍDÃOÛC DèÜN ,kCkoCp ÝëC .PvC olOÃ× ÝÏ×DÆ Þ CpÊ Pì×DØN íÜ·ë

Co ÈìNCpÇ×k Þ ÍCpGìÎ PvDìv ÍߤC ÞC Þ ælz êpìÊ íJ ÅÓ ÚDV êßv qC Úl·F éÆ êp×C ,Mol êCpF

é®FCo éÆ lz íëDç êoßòN éF pWÜ× ,xìÏËÛC ok xÏW× Þ oDFok ÚDì× Mol æqoDG× .lÜÆ í× êlÜF Íß×p¾

DwìÏÆ Þ oDFok kDeNC Þ ívDìv é®FCo pËÛDìF MoDÆk é¿wϾ ok ækCoC êkCqA .lÜÜÆ ÚDìF Co ÁÔhC Þ P×ßÇd

.koCk ÚDëpV xÏW× Þ oDFok æqoDG× ÝO× pF xFDç ívDìv êDç é¡ëlÛC íÎÞ ,kßF

ÚCßÜ·F ,¢ÜÆ êkCqA éF ¯Ã¾ Þ lëßÊ íØÛ kCp¾C ÚDì× é®FCo qC êrìZ kßh é¿wϾ ok MoDÆk éÆ íÎDd ok

Þ êkp¾ Äd éF xFDç ,lvDÜz í× PìØvpF ÚA ÍpOÜÆ Þ P·ìG¬ pFCpF ok CpÛA Þ éOhCkpJ ,ßìOÆtFßv êp×C

:lçk í× oCp kßh ívDìv é¿wϾ rÆp× ok CpÛA Þ ækßØÛ éVßN ívDìv P×ßÇd éF ÚA ÍDÃOÛC

DèÜN êkp¾ éÛCkCqA ÐëDØN Þ oDO¾o ....PvC pËëk rìZ qC xJ rìZ Èë HdD¥N Þ ÈÏØN êDÜØN ,íOiF yßh "

."lzDF í× rìÛ íµDØOVC fϤ Þ PìÜ×C êoCpÂpF Þ kßv ÚA ³¿d éÇÏF ,PwìÛ pO¡ìF kßv PèV

.PvC ÝÇØ× ,ÝÎߤC Þ Åok ÐFD ,kCp¾C ¸¾DÜ× Þ éÂÔµ uDvC pF DèÜN íOiF yßh Þ p¬Dh PëD¨o ,ÝëC pFDÜF

:kßØÛ ÚDìF éÛßÊ ÝëC ÚCßN í× ,xFDç ÄFD®× ,Co DèÛDwÛC ÖDØN í×ßص ÐëDØN Þ éÂÔµ

pËëlÇë pFCpF ok Co kßh ¸¾DÜ× Dç ÚDwÛC lëDF PvCßh ÝëC ÄÃeN êCpF !pO¡ìF MolÂ Þ Mol Ùç qDF Þ MolÂ

,pO¡ìF ,éÇÏF ,kßz íØÛ Ýìì·N DçrìZ P·ìG¬ êßv qC DèÛDwÛC oDO¾o ,xFDç p²Û qC .lÜëDØÛ Ýì×DN Þ ³¿d

éwëDÃ× ÚCpËëk DF Co kßh DèÛA .lFDë í× Pìµß¨ß× Þ éO¾pÊ ÐÇz éÆ PvC pËëk êDèÛDwÛC DF é®FCo ÐìÎlF

.lzDF ælz éOhDÜz PìØçC DF ÚCpËëk êßv qC éÆ lçk í× PìØçC êrìZ ÚA éF ÚDwÛC .lÜÜÆ í×

"ÚDÜZ " lëDF Pì·¨Þ ,MoDÆk êCpF D×C .lzDF êpËëk éÛßÊ lÛCßN íØÛ Þ PvC "ÝìÜZ " xFDç êCpF Pì·¨Þ

.ÝìÜZ éÛ Þ lzDF

:PvC íÂÔhC ªÂDÜN oDZk ,DèÛDwÛC êCpF DèÛDwÛC êßv qC p®h kDWëC íëDÛCßN Úlëk DF xFDç

ÚDµßÛ Ùç éF PGwÛ êkDØOµC íF Þ íÜëp¾A p®h éÇÏF ,PwìÛ PìÜ×C Þ Mol HwÆ DèÜN Þ DèÜN Dç¢ÜÆ ½lç

:(éØç éìϵ pF éØç ÌÜV) kßz í× ÌÜV qÞpF HGv ÐìÎk év .Pwç rìÛ

.íGϬ æDV Þ êkDØOµC íF ,Mol HwÆ êCpF yÔN

êCoCk í·ìG¬ ÁßÃd ÚA ok éÆ ,í·ìG¬ Pì·¨Þ -1 :lÜÆ í× rëDØO× pËëlÇë qC Co Pì·¨Þ Þk xFDç

.(ßìOëqßJ) íNDGRC êDç ÚßÛD ¯ÏwN DF ,íÂßÃd Pì·¨Þ -2 .lÜOwç oDGOµC

íNDGRC êDç ÚßÛD êCpF êC éWÜv Þ ÅÔ× -1 :koCk íÊtëÞ év ,íOÜv oß®F ,í·ìG¬ Äd

.íÛDwÛC P·ìG¬ DF PÃFD®× -3 .(PvC PhDÜz ÐFD êlÜ×kph pç êCpF íÜ·ë) íËÛClÜ×kph -2

,íÂÔhC êDç Ößè¿× .lÛCk í× ÚlF êkD× (PÆpd) ¢GÜV Þ ívDwdC êDç P¾Dëok DèÜN Co kok Þ MnÎ ,xFDç

.lÛoCk DÜ·× íÊlÛq yßV Þ HÜV ok DèÜN Þ lÜçk í× ÚD¡Û Co Dç éÂÔµ êßv Þ PèV ,lF Þ Eßh ,íÜ·ë

.PvC pOèF ,lzDF Dç yßV Þ HÜV ÝëC ÝìØ©N Þ Ýì×DN P×lh ok pÊC kDèÛ Èë ÝìÜaØç Þ ¢ÜÆ Èë

fϤ qC êoClèËÛ Þ kDWëC oß²Ü× éF lëDF êkp¾ pç ,P·ìG¬ êC éëDJ ФC ÝìOwiÛ ÞpìJ ,xFDç p²Û pFDÜF

.lçk é×CkC kßh yÔN éF ,lzDF éOzCk kßVÞ fϤ éF ívo Pvk lì×C éÆ í×DËÜç DN lëDF kp¾ .lëDØÛ yÔN

p²Û koß× í·ìG¬ Pì·¨Þ ok kp¾ .lëDØÛ ækD¿OvC ÌÜV êDçqDìO×C qC koCk æqDVC ,P¾DìÛ Pvk ÚClF pÊC Þ

Pì·¨Þ ÝëC qC ÚCßN í× éÛßËZ ,D×C .koCk oCp fϤ Dë ÌÜV Ðd ÐFD pìº ÐÇ¡× Þ íçCo Þk pv pF ,xFDç

.oDGVC éF Dë Þ PvC éØç êCpF ÝÇØ× æCo ÝëpOèF éÆ ,(íÂÔhC) éÛCkCqA oß®F Dë :xFDç jvDJ ?P¾Dë íëDço

.PvC êlV oDìwF kCp¾C íÜëp¾A p®h íëDÛCßN Þ koClÛ kßVÞ ÁÔhC ,oDGVC PÎDd ok

kDèÜ¡ìJ Ùç Co êpËëk ÚDÇ×C ,Dç Ðd æCo ÝëC Þk pç ÚkßF í·ÂCÞ pìº pF íÜG× ,kßh íFDëqoC ÐìÎlF ,xFDç

.PÎDd Þk ÝëC qC íGìÆpN :lÜÆ í×

éÆ íNol ,lëßV í× ÈwØN pNpF Mol éF é²eÎ Èë ok ,PvC ÚCpËëk l¨ pF ÌÜV ok kp¾ pç éÆ DWÛA qC

ækpØz ÖpOe× Þ éO¾Dë oßÏGN í·ØV Mol ok êkp¾ Mol ,íÜ·ë .lÜÆ í× fϤ ypënJ éF oßGW× Co éØç

ÍDØOdC éÆ Cpëq ,PvC íëDçqDìO×C êCoCk pNpF Mol ÝëC éF ÚkCk PìØvo ,rìÛ í¥iz ¸¾DÜ× lëk qC .kßz í×

:PvC ¢ÜÆ êkCqA íÜ·× éF æoCßØç ,xFDç êCpF êkCqA .lçk í× ¢ëCr¾C Co fϤ êoCpÂpF

Þ ÙÇd ÐìÎlF éÇÏF ,éÛCkCqA oß®F DèÜN éÛ éÆ EA lÜÛD× ...kCkoCp éF êlÜF êDJ ÖÞrÎ Þ íVoDh êDçoD¡¾ kßGÛ "

éF Pvok Þ PvC kÞle×DÛ êkCqA íÜ·ë ,koClÛ kßVÞ êkDèÛ bìç í·ìG¬ Pì·¨Þ ok ".kßz í× pëqCpv pGV

,ÝëC pFDÜF ,lÛßz í× ¸¾o ívDìv Pì·¨Þ ok éÆ í·ÛCß× ,lÜÆ í× koßhpF êkDëq êDç ¸ÛD× DF ÐìÎk ÝìØç

Ùç éF éOwFCÞ Co êkCqA Þ Äd ,xFDç .PvC lÜ× æpèF êpO¡ìF êkCqA qC (íÂßÃd) ívDìv Pì·¨Þ ok kp¾

ÝìÜZ rìÛ ÚCpËëk éÆ oD²OÛC Dë Þ «pz ÝëC DF ,í·ìG¬ Pì·¨Þ ok kßVß× êkCqA qC kp¾ ízßJ Ù¡Z .lÛCk í×

,MCqDW× Þ ÙÇeN éëDv ok éÆ PvC kDèÛ Èë P×ßÇd .lzDF í× kßh Äd qC kp¾ pç PznÊ íÜ·× éF ,lÜÜÆ

.lÜÆ í× Ðص í·ìG¬ êDç ÚßÛD éF ÖCpOdC Þ ÚkßØÛ ¦i¡× ,CpVC ,MDGRC êCpF

.PvC pOèF ,í·ìG¬ Pì·¨Þ DF éwëDÃ× ok ,P×ßÇd kßVÞ ¯ëCpz ok kCp¾C Pì·¨Þ éÆ PvC ÝëC pF xFDç

ÚÞlF PµD¬C éF oßGW× éÇÏF ,lÜÜÆ íØÛ êÞpìJ pO¡ìF Þ pOèF ,P×ßÇd kßVÞ DF Co í·ìG¬ êDç ÚßÛD ,kCp¾C

.lÜÆ PFDR lÛCßN í× olOÃ× P×ßÇd kßVÞ DF DèÜN Co kßh Äd D¡Ü× kp¾ .lÛßz í× ÝìÛCß ÚA «pz Þ lìÂ

.lÛDzßJ í× Ðص é×DV íNDGRC Äd ÐÇz ok Co í·ìG¬ Äd éÆ PvC P×ßÇd ÝëC ,íÜ·ë

í·ìG¬ kÞle×DÛ êkCqA qC kCp¾C ízßJ Ù¡Z ÍDGÛlF DèÜN éÆ PvýC êC éëDJ Äd Èë ,kCp¾C ¸¾DÜ× ÄÃeN

qC êC æqClÛC éF lëDF kp¾ :PvC ,xFDç ÄFD®× ,í·ìG¬ ÚßÛDÂ Ýì×Þk ÝëC Þ PvC ívo Pvk ÐFDÂ ÚDzkßh

.lvDÜ¡F PìØvpF Co íëDçqp× Þ kÞld ,lÜÜÆ ÝìÜZ rìÛ ÚCpËëk éÆ «pz ÝëC DF ,Þ ækßØÛ ælÜwF êkCqA

?koCk êoClÃ× Þ æqClÛC éZ êkCqA ÝëC ,D×C

.(xFDç) PvC PìÇÎD× éF ÖCpOdC ,Äd D¡Ü× .PvC PìÇÎD× kÞld ,êkCqA kÞld

.PvC Ðص ok ÚA íËÛßËZ Þ kßh ÁßÃd qC í¡iF qC kCp¾C ízßJ Ù¡Z ok ÚDÜaØç ÐÇ¡×

ÐëDvÞ ÖDØN qC ækD¿OvC DF CpÛA Þ ækpØz ÖqÓ koCß× qC íhpF ok Co íO×ßÇd Mol pFCpF ok P×ÞDÃ× Äd xFDç

:lÛCkí× qDW×

.lzDF êpËëk éF íÛDvo HìvA ÚDçCßh Dë Þ ækCk ÐO éF p×C P×ßÇd æDÊpç ,æqoDG× Þ íÛD×p¾DÛ -1

Dë íÊkß¡iF PèV íO×ßÇd ÝìØ©N éÛßÊ bìç kßh êD®h ÍDGÛlF kp¾ æDÊpç , MßÇv Dë íaìJpv -2

.lzDF éOzClÛ ¢ëßh PìÜ×C

.lÜÛDvpF íGìvA êpËëk Dë kp¾ kßh éF íOÎDd ok Dë Þ êC éÛßÊ éF éÆ íëDç ÚD×p¾ ÖDØN éìϵ pF -3

.lëDØÜÛ CpVC Co (íVoDh Þ íÏhCk) fϤ êoCpÂpF é¿ì±Þ P×ßÇd æDÊpç -4

íÛD×p¾DÛ ÝìÜZ Þ koClÛ kßVÞ P×ßÇd PeN kCp¾C qC PëDØd êCpF êkDèÛ bìç éÆ PvDWÜëC ok íϤC ÐÇ¡×

.lÜÇz í× Ùç ok íÛDvA éF Þ ælz éO¾pÊ ælëkDÛ éWìOÛ ok Þ ælÛD× íÂDF ßìOÆtFßv f®v ok DèÜN íO×ÞDÃ× Þ

:kßz í× ælçD¡× íFßiF koß× oDèZ ÝëC ok éÆ êoßNDOÇëk Þ éÛDëCpÊoClOÂC PvC êC éëp²Û ,xFDç éëp²Û

qC Ýì¡ÛDV Ýìì·N ,P×ßÇd PeN kCp¾C ¯vßN P×ßÇd ÐÇz êpënJDÛ pìì»N ,íO×ßÇd pè êpënJDÛ ÙìwÃN

.P×ßÇd êßv qC ízqß×A êDç PëkÞle× kDWëC Þ lëDõ Þ CoA oßwÛDv ,P×ßÇd kßh êßv

é¡ëlÛC êkCqA qC pN Ùè× Co (..,ÐÃÛ Þ ÐØd ,êkoßÛDëok ,P·Ü¤ íëD¾ßÇz) ÚA xÆßÎ êDçl×DìJ Þ fϤ ,xFDç

.PvC pN qDF Up× Þ Upç æCo ,lzDF pN Àì·¨ P×ßÇd éZ pç :lÛCk í×

.lÜëp¾A í× Co MÔØWN Þ êkCqA éÆ CpZ ,PvC íëClh êC ælëlJ (P×ßÇd)PÎÞk :Cpì× êClh íÜ·ë ÚDNDëßÎ

Èë DèÜN kßh MDWÛ Þ í·ìG¬ íOiFlF Þ íÊoDaìF qC oCp¾ PèV ÚDwÛC éÆ PvC ÝëC xFDç oÞDF êrÆp× éOwç

.PvC íO×ßÇd ÍßJßÛß× pèÂ Þ Ù²Û qC Ð×DÆ PµD¬C Ùç ÚA Þ koCk æCo

¯ÏwN Dë íO×ßÇd Mol pÊ ÐìÏeN Èë éÛ Þ PvC kCp¾C ÚDì× êDç íËOwFCÞ Þ é®FCo pÊ ÐìÏeN Èë xFDç

ÚA êDçqp× Þ ækCk oCp kßh íÏìÏeN êDç ívopF koß× Co P×ßÇd ´ß¨ß× éÆ kßF ÅÓ ÚDV ÝëC .ívDìv

.kpÆ ¦i¡× Co

.PvC ÚCßiØçDÛ ,êkp¾ êDÃF ÚßÛDÂ Þ í·ìG¬ Äd DF é®FCo ok ,ÞC kßh íØvo ælìõ DF ,xFDç PÎClµ Ößè¿×

Pì·¨Þ ok íÎÞ ,PvC êlÛßìJ Ùç êCoCk êkp¾ ¸¾DÜ× DF í·ìG¬ Pì·¨Þ ok PÎClµ Þ ÁÔhC kßVÞ oߥN

,PvC PìÇÎD× Äd PëDµo íÜ·× éF PÎClµ DWÜëC ok :P¿Ê Ýiv êlÛßìJ ÝìÜZ qC ÚCßN íØÛ íO×ßÇd

Þ ækßØÛ ko PÎClµ DF é®FCo ok Co ækCoC êkCqA Þ PìÎßòw× Ößè¿× xFDç .PvC kCp¾C éØç ¸¿Û éF éÆ íOÎClµ

,PwìÛ PÎClµ êpW× ¯Ã¾ P×ßÇd :lÜÆ í× kÞle× êpìÊkDë íëDÛCßN qC êC ætëÞ éÛßÊ éF Co PìÎßòw× Öß¿è×

!!lÜëp¾A í× Co ÚA éÇÏF

íëDç ÚDwÛC ,ÞC §p¾ ¢ìJ pF DÜF .lÜÆ í× qDºA DìÛk êkßFDÛ oߥN Þ PzDËÛC DF Co kßh í·ìG¬ é¿wϾ xFDç

.lÜçk í× é×CkC kßh kßVÞ ok Co DèÛA Þ éOzCk kDë éF Co éOznÊ êDìÛk MCp¬Dh ê éØç ,lÜÛD× í× íÂDF éÆ

:lÜÜÆ í× PÆpz lëlV Ù²Û ok .... Þ Dç ÌÛo ,Dç PÆpd ,Dç æqClÛC ,Dç éWÜv éÆ PvC ÝëC xFDç oß²Ü×

.ÙìÜÆ í× éwëDÃ× kßh éO¾pÊ ÐÇz ¢ìJ qC êDç ælëC Þ MÔìiN DF Co íOwç æoCßØç Þ é¡ìØç D×

pëߥN ÝOhDv DF Þ ækßØÛ P¾Dëok Co DçrìZ PëkßVß× D× éÆ PwÛCk éÛßÊ ÝëC éF ÚCßN í× Co íOwç Åok

Ößè¿× éF xFDç ,Dç é¡ëlÛC ÝëC ÍDGÛlF .ÙëpìÊ í× p²Û ok kßh qC UoDh ok Co íOwç ÚA ,Ýçm ok DèÛA

oߥN Ýçm qC UoDh Co ÚA éÆ êoß®F ...PvD× qC UoDh êrìZ PëkßVß× PzDËÛC ,ÚDÇ× " :lvo í× ÚDÇ×

,klÜF í× ¢ÃÛ D× Ýçm ok ,koCk éÆ íëDç æqClÛC ÐìÎlF ,ÙwV Èë ".ÙìÛClF kßVß× êrìZ ÚCßÜ·F ,ælÜÜÆ

kßh Ýçm ok ,lçk í× pìì»N Co kßh ÚDÇ× éÆ íØwV íÜ·ë ,ÅpeO× ÙwV Èë qC ,éÛßÊ ÝìØç pF D× Þ

D× éÆ CpZ ,PvC PÆpd êkÞq Þ pëk oClÜJ ÚD×q " :lÛCk í× "ÚD×q " Co oߥN ÝëC xFDç .ÙëqDv í× êpëߥN

ÈØÆ DF D× .PwìÛ êpìÊ æqClÛC ÐFD ÚD×q ,PÆpd ÚÞlF .ÙìÜÆ í× Åok PÆpd kßVÞ éëDJ pF DèÜN Co ÚD×q

".Ùëßz í× éVßO× Co ÚD×q ,lçkí× ÚD¡Û Co PÆpd Dë Þ lÜÆ í× PÆpd éÆ êrìZ Dë (íFDO¾A ,íÜz) PµDv

.lØè¾ í× íÛDwÛC Åok DF íËOwFCÞ ok Þ ídÞo íëDÛCßN Èë pO¡ìF Co ÚD×q xFDç

éÛ Þ ,ÙëpìÊ í× æqClÛC PÆpd éëDJ pF Co ÚD×q D× ,PvC ælz ækpØz Dë Þ íÛkpØz êDç PÆpd ÍDìh ,ÚD×q

Þ ælëk ælìÜN Ùç ok Co ÚDÇ× Þ ÚD×q Ößè¿× Þk pç ,kßh í¿wϾ êDç íÊlì¡ëlÛCok ok xFDç .xǵ pF

:koÞA í× ÍDS× ÝìÜZ ÞC .lÛCk í× ÙìwÃN ÐFD PëDèÛ íF DN Co DèÛA

.lëk ÚA PìÏÆ ok Co ÚDwÛC kßh lëDF ÚDëDJ ok íÎÞ ,kpØz Co ÚDwÛC Èë êDç ÖClÛC pëDv Þ DJ Þ Pvk ÚCßN í×

.éÛ Dë lÛp¨Dd Dç ¢iF éØç DëA éÆ PvC íÜ·× ÝëC éF éµßØW× Èë ælÜçk ÐìÇ¡N êDç ¢iF éF éVßN

êpËëk êDç ÚD×q qC rìÛ ÚD×q Þ oDØz íF êDç ÚDÇ×qC ÚDÇ× Èë .PvC ælz Pvok êpËëk kClµC qC êklµ pç

ÝëC ok pÊC Þ l×DÛ í× "qp× Ùç " ,lzDGÛ êpËëk ÚDÇ× DèÛA ÚDì× éÆ Co íÛDÇ× Þk xFDç .PvC éO¾Dë ÐìÇ¡N

êDç ¢iF (ÚD×q Dë) ÚDÇ× Þk æDÊpç .Ùìvo í× "êoß¾ " Ößè¿× éF ,ÙëoCnËF Co ÚD×q ,ÚDÇ× êDWF PÎDd

ÚßÊDÛßÊ êDç ÚD×q Þ Dç ÚDÇ× êCpF p×C ÝëC .ÙìÛCßh í× PwwÊ íF Dë éOvßìJ Co DèÛA ,lÜzDF éOzCk íÆpO¡×

ÚCßܵ PwiÛ éGNp× ok éÆ í¡iF ÝëpN íVoDh :l×DÛ í× ÝìÜZ Co ÐÆ Èë êCrVC xFDç .PvC ÁkD¤ rìÛ

"æCo " ,lÜOwç ÚDì× ok éÆ íëCrVC ÖDØN .koCk ÖDÛ "ÚDëDJ" ,lëA í× ÖDWÛCpv éaÛA Þ PvC "qDºA " ,kkpÊ í×

.PvC ÚDvA DèÛA Ùè¾ Þ ækßF ækDv ÝÏ×DÆ Dç êoCnË×DÛ ÝëC ÙìÜìF í× éZ ÚDÜZ .lÛßz í× ælì×DÛ

êpìÊ æqClÛC êCpF êC éWÜv éF qDìÛ ÚA MDGRC êCpF éOGÎC ,lÜzDF kÞle×DÛ ,lëDF Þ lÜÛCßN í× ¯Ã¾ ÚD×q Þ ÚDÇ×

kÞle×DÛ klµ Èë ?PvC kÞle×DÛ klµ ÖClÆ ?lÜÆ í× PFDR Co êrìZ éZ klµ Èë ÚkßF kÞle×DÛ ,D×C .ÙëoCk

éWìOÛ ok Þ PvC PëkÞle× ok ,p±DÛ ÚCßÜ·F ,ÚDwÛC kßh éÆ PvC ÝëC pF xFDç !lzDF éOhDÜzDÛ lëDF

.lÜÆ xØÎ Dë ælëk Co PëkÞle× DÛ lÛCßN íØÛ

ÖDÛ ÙwV "lFDë ¯wF ÚA ok Dë Þ lzDF éOvßìJ ÚDÇ× qC í¡iF DF ,D× qC ÐÃOw× oß®F éaÛA ÖDØN " ,xFDç ÄFD®×

P¾Dëok D× íwd æDËOvk éÏìvßF (ÚA íËÛßËZ Þ éÛßÊ íÜ·ë) koCk éÆ íëDç íÊtëÞ ÐìÎlF "ÙwV " .koCk

êDç P¾Dëok éÛßÊ Þ lÜOwç êl×D¡ìJ Þ QkDd ,í¨pµ íÜ·ë ,lÛC ælz §oDµ ÙwV pF Dç íÊtëÞ ÝëC .kßz í×

,ÚßÇv ,PÆpd qC ,éÛßØÛ êCpF xFDç ,lÜÆ í× P¾Dëok ÙwV pF æÞÔµ p±DÛ éÆPwÛCk éaÛA éÇÏF ,lìØè¾

.kpF í× ÖDÛ ÌÛo Þ ÐÇz

DF éÆ ÚDÇ× .PvC PFDR ,lçlÛ pìì»N Co kßh ÚDÇ× pÊC Þ lçk í× pìì»N Co kßh ÚDÇ× ,ÅpeO× ÙwV Èë

.PvC ÚDÇ× ælÜÜÆ Ýìì·N ykßh ,D×C ,ÙwV .lÜÆ í× ¦i¡× Co ÙwV êDV ,koCk PÃFD®× ÙwV êDç æqClÛC

.koCk Co íÊtëÞ ÝëC (ÅpeO× Dë ÝÆDv) PÎDd éØç ok Þ é¡ìØç ÙwV .PvC ÙwV "êl×D¡ìJ íÊtëÞ " ,ÚDÇ×

êDç ÚD×q ok PvC ÝÇØ× ÙwV Èë .lëAok PÆpd éF ÙwV éÆ lÜÆ í× pìì»N í×DËÜç Ùç ÙwV êDV

qC ÚÞpF ÚDÇ× " :lëßÊ í× xFDç .lÛD× í× PFDR æoCßØç ÞC æqClÛC íÎÞ ,lçk pìì»N Co kßh ÚDÇ× í¿ÏOi×

ÚDÇ× Þ "pJ " ,lzDF ælz éO¾pÊ ÙwV ¯vßN éÆ Co íÛDÇ× ,xFDç ".PwìÛ cÞo ÚÞok rìÛ æqClÛC ,PwìÛ ÙwV

ÚÞlF Co ÚDÇ× ÞC CpZ éÆ PwìÛ Ùè¾ ÐFD éOÇÛ ÝëC ,xFDç lëk éëÞCq qC æDËÛ DF .l×DÛ í× "íÎDh " Co ÙwV ÚÞlF

xFDç êCpF ,Ùìçk ÚD¡Û Co ÙwV Èë ÄìÂk ÚDÇ× ÙìÛCßOF éÇÜëC êCpF .PvC éO¾pÊ p²Û ok PFDR Þ pìì»N

oߥN ÐFD íFßiF ælÛßÜz êCpF ,ÚDÇ× íF pèz Èë qC ÝO¿Ê Ýiv ,ÝÏS× .ÙìÜìGF CpÛA éÆ PvC oÞp¨ Þ ÖqÓ

qC Co êpN ÄìÂk Åok oD²OÛC ÚCßN í× ,Ùìçk ÚD¡Û ,êC éÛßËF ,CpÛA Þ éOzCnÊ P¡ËÛC ÚA êÞo pÊC íÎÞ ,PwìÛ

Èë Þ lÜzDF éOzCk kßVÞ ÚDÇ× Þ é®ÃÛ Èë ok ÚD×rØç oß®F lÜÛCßN íØÛ ÙwV Þk .PzCk ælÛßÜz êßv

æDÊpç ,lÜOwç lÜÛDØç DçÙwV ,xFDç ÄFD®× .lzDF íÛDÇ× é®ÃÛ Þk ok é²eÎ ÚDØç ok lÛCßN íØÛ Ùç ÙwV

,kpìËF Co êlëlV ÚDÇ× éWìOÛ ok Þ ækpÆ pìì»N ÙwV Èë éÆ PvC ÝÇØ× ,lÜzDF éO¾pÊ Co êlÜÛDØç ÚDÇ×

kßz í× ÅpN êC é®ÃÛ .lØè¾ í× íÛDÇ× pìì»N Èë Co PÆpd ,xFDç .PvC PFDR æoCßØç ÚA æqClÛC íÎÞ

Èë æoCßØç ,PvC ælìvo êl·F ÚDÇ× éF ÚA qC í¡iF éÆ íÎDd ok ,ÙwV Èë íÛDÇ× pìì»N DF ,xFDç lëk qC

ÚDÜZ êCoCk lÛCßN íØÛ ÙwV Èë ,íÜ·ë ,PzCk lçCßh kßVÞ Ýì¡ìJ ÚDÇ× ok ÚA qC íëDç ¢iF Dë ¢iF

éÆ Co ÙwV Èë ÞC .kÞpF êpËëk ÚDÇ× éF (éØÏÆ ÄìÂk êDÜ·× éF) íÛDèÊDÛ Þ í¡èV oß®F éÆ lzDF íOµpv

,lÜÆ í× PÆpd éaÛApç ,lëßÊí× xFDç .l×DÛ í× ÝÆDv Þ "ælì×oA " ÖDÜF PvC ÚDÇ× Èë ok êpO¡ìF Ml×

PÆpd éaÛA Þ .kßF lçCßh PÆpd ÍDd ok é¡ìØç ,lçk PÆpd Co kßh éaÛA Þ ækßF PÆpd ok é¡ìØç

ÝÆDv Þ ækßGÛ ÅpeO× ,Moߤ ÝëC pìº ok éZ ,lÛDØF ÚDÇ× ÚDØç ok êqCok Ml× lÛCßN íØÛ ,lzDF éOzCk

.kÞo í× êpËëk ÚDÇ× éF ÚDÇ× Èë qC é¡ìØç Þ ælÛDØÛ ÚDÇ× Èë ok ,PvC PÆpd ok éaÛA .PvC

.CqCok Þ DÜèJ : PvC l·F Þk êCoCk ,f®v

.(D¾os ,íO¿ÏÆ ÝìÜaØç) êlÜÏF ,CqCok ,DÜèJ :koCk l·F év ÚDÇ×

ÚD×q ok éÆ íÜì·× P¾Dw× ,íÜ·ë PÆpd Èë Pµpv .PvC Pµpv éWÜv Þ ÅÔ× PÆpd ,xFDç êCpF

,pËëk PÆpd DF éwëDÃ× ok PÆpd Èë æDÊpç .PvC PÆpd qC êoߥN Þ ÙçÞ ÚD×q .kßz í× í¬ í¥i¡×

pN æDNßÆ PÆpd ,ÚA xǵ pF Þ ,kßz í× ælÛCßh pN íÛÓ߬ PÆpd ,lFDë ÚDëDJ pNpëk Dë Þ ælz qDºA pNkÞq

,lÜÛConÊ í× Co êlÜÛDØç P¾Dw× íÜ·ë ,lÛpìÊ í× ÚDëDJ Þ ælz qDºA ÚD×q Èë ok éÆ íëDç PÆpd .kßz í×

.PvC æDNßÆ ÚD×q ok qCok P¾Dw× íÜ·× éF kDëq Pµpv .lÜOwç êÞDw× Pµpv DF êDç PÆpd

êCrVC ÖDØN Pµpv ¸FDN éÇÏF ,PvC éOwFCÞ P¾Dw× Þ ÚD×q éF DèÜN éÛ (ÚDëpV êlÜN) Pµpv ,xFDç pFDÜF

ÍDS× oß²Ü× ÝëC êCpF Þ koCnÊ í× MÞD¿N Pµpv Ùç Þ æqClÛC Ùç PÆpd Þk ÚDì× ÞC .lzDF í× ÙwV ÚDØç

DèÛA PÆpd íÎÞ ,lÛqDN í× êÞDw× Pµpv Èë DF HvC Þk pç :koÞA í× Co HvC Þk DF éÇzok Èë

ÙwV Þk êDç ¢iF ÖDØN Pµpv æDÊpç éÆ PvC ÝëC pF ´ßØW× ok ÞC !PvC íëDèÜN éF HvC pç qC pO¡ìF

éµßØW× Pµpv ,CrVC Pµpv ¢ëCr¾C DF .kßF lçCßh Ùç êÞDw× DèÛA PÆpd ,lÜzDF æqClÛC Ùç ,ÅpeO×

ÚA ÚDÇ× ÅpeO× ÙwV Èë éÆ í×DËÜç DN PvC PFDR ÙwV Èë éÆ PvC ÝzÞo xFDç êCpF .kÞo í× pNÓDF

êpËëk ÙwV éÇÜëC DN lÛD× í× PÆpd ok æoCßØç ÙwV Èë ,xǵ pF Þ .koÞA PÆpd éF Co ÙwV ÚA Þ kpìËF Co

.lÜÆ í× êoDÇOvk Co ÙwV ,UoDh qC ÞpìÛ Èë ,PÎDd Þk pç ok .koÞA ÚßÇv éF oDGVC éF Co ÞC

êDç éÛßÊ ok ÙwV ÚA DF D× éÇÏF ,kßz íØÛ Ùç kßFDÛ Þ æl¡Û ælìëCq ÙwV Èë éÆ PvC ÝëC xFDç oÞDF

.PvC ÙwV é¡ìØç D×C ,ÚDV íF pËëk oDF Þ PvC ælÛq oDGÇë ÙwV Èë ,íÜ·ë .Ùëßz í× ÞpFÞo í¿ÏOi×

Þ PwìÛ ÙwV kßh ok íÊtëÞ ÝëC .lÜÆ í× pìì»N éÆ PvC "êl×D¡ìJ íÊtëÞ " DèÜN ,éÇÜëC íîÜ× éWìOÛ

.PvC ÙwV PìçD× Þ pçßV ælÜçk fì¨ßN ,HϺC ,êl×D¡ìJ íÊtëÞ .kßz í× P¾Dëok ÝìÜZ p±DÛ êßv qC DèÜN

,ÚDwÛC pçßV Þ PvC ÚDÇ× ok ÚA ¯wF PìÏFD ,ÙwV Èë pçßV ,PvC ÚA êlìKv ok lìKv rìZ Èë pçßV

kßVßF Ýçm ok ÙwV qC éÆ PvC êpìRDN ,êl×D¡ìJ íÊtëÞ .PvC ÙwV (Öp¾) ÐÇz ,pçßV .PvÞC kph

ÙwV ÐÇz pF DèÜN Co kßh éVßN Þ PÂk ÖDØN æDÊpç .PvC pënJ pìì»N Þ ækßF ßìOÆtFßv pìRDN ÝëC .lëA í×

.PvC ÙwV êkßFDÛ HGv ÐÇz êkßFDÛ .Ùìçk í× ÚD¡Û (êpND×) ækD× ÚCßÜ·F Co ÚA ,ÙìÜÆ rÆpØO×

rì× Èë ,ÍDS× êCpF ,lÛD× í× íÂDF ÙwV ÚDØç æoCßØç íÎÞ ,kßz í× oCkßØÛ í¿ÏOi× êDç ÐÇz ok ÙwV

Co DçrìZ ÖDØN ÅpO¡× ækD× xFDç .Pwç rìÛ EßZ kßh éÇÏF ,PwìÛ íFßZ ¯Ã¾ ,EßZ qC ælz éOhDv

êDç ÙwV ok lÛCßN í× Þ PvC (ßìOÆC) ¢iF pRC íØwV ,koCnÊ í× pìRDN pËëk êDç ÙwV pF éÆ ÙwV Èë

êpËëk ÙwV ok íØwV æDÊpç .koCkpF ÚDì× qC Co DèÛA Dë Þ ælz êl×D¡ìJ êDç íÊtëÞ ¢ëClìJ HGv pËëk

.PvC pënJ ¢ÜÆ ,kßz í× ÖpÊ éÆ íOvk Þ PvC pË¡ÜÆ ÙwV ,lÜÆ í× ÖpÊ Co ÚDOvk éÆ í¡NA

pË¡ÜÆ êDç ÙwV æDÊpç .PvC ÚA pRC Dë éWìOÛ ,kkpÊ í× oClëlJ pënJ ¢ÜÆ ÙwV ok éÆ êl×D¡ìJ íÊtëÞ

pìº ok ,lÜOwç é®vCÞ ÚÞlF (...,À¬Cßµ ,Dç ¢ÜÆ) DçpRC ,lÜëDìF pËëlÇë DF uDØN Þ íÇëkrÛ ok pënJ ¢ÜÆ Þ

oCp pënJ ¢ÜÆ ÙwV Þ pË¡ÜÆ ÙwV Èë ÚDì× éÆ íØwV .lÜzDF í× ÙìÃOw×DÛ Þ é®vCÞDF ,Moߤ ÝëC

ÙwV éF PGwÛ pënJ ¢ÜÆ Þ êl·F ÙwV éF PGwÛ pË¡ÜÆ ;PvC pënJ ¢ÜÆ Þ pË¡ÜÆ ÚD×rØç oß®F ,kpìËF

oCp êDç ÙwV ê éØç ,lÜÆ í× kÞle× Co êpËëk íÇë æoCßØç éÆ ,ÙwV ÝëlÜZ kßVÞ PÎDd ok .íÏGÂ

Þ pË¡ÜÆ ¯Ã¾ ÙwV ÝìOwiÛ .lÛpënJ ¢ÜÆ Ùç Þ pË¡ÜÆ Ùç ,ÙwV ÝëphA Þ ÝìOwiÛ ÚDì× ok éO¾pÊ

Dë Èë lÛCßN í× éÆ lÜÆ í× kDWëC ¦i¡× pRC Èë pënJ ¢ÜÆ ok pË¡ÜÆ .PvC pënJ ¢ÜÆ ¯Ã¾ ÙwV ÝëphA

ÝëC qC pìº pÊC ,PvC ÚA ¦i¡× PÆpd Þ íËÛßËZ ok pË¡ÜÆ ÙwV êDØÛ ætëÞ .lzDF êl×D¡ìJ íÊtëÞ lÜZ

.lÜOwç lÜÛDØç Dç ÙwV éØç éÆ CpZ ,lÛkßF í× DçpënJ ¢ÜÆ ÖDØN ok êlÜÛDØç pRC êCoCk DçpË¡ÜÆ ÖDØN ,kßF

,pËëk ÙwV ÚDÇ× éF Úlz koCÞ DF ÙwV Èë .lÜÆ í× ÖpÊ ,ælÜÜÆ ÖpÊ ÙwV Èë ÚCßÜ·F ,¢NA ,ÍDS× êCpF

Þ pË¡ÜÆ êDç ÙwV êl×D¡ìJ êDç íÊtëÞ ¦i¡× éÛßÊ ok DçpRC êéØç Pϵ .koÞA í× PÆpd éF Co ÚA

lìÎßN êpRC "ÖqÓ êDç Pϵ " ÚÞlF .lëA íØÛ kßVßF ,Dç ÙwV qC íÇë kßVÞ ÚÞlF pRC .PvC pënJ ¢ÜÆ

.PwìÛ ÝÇØ× êpRC bìç ¢ëClìJ ,DèÛA qC Èë pç kßGÛ ok éÆ ,PvC pënJ ¢ÜÆ Þ pË¡ÜÆ ÙwV Þk pç êl×D¡ìJ

Dë oCnÊ pRC Pϵ ,lÛoCk kßVÞ pË¡ÜÆ ÙwV ok éÆ ,pRC lìÎßN êCpF ÖqÓ êl×D¡ìJ êDç íÊtëÞ ´ßØW×

.lÜOwç Ð×DÆ Þ EDÛ Pϵ qC íërV êkD× êDç Pϵ .PwìÛ Ùç íOϵ ,PwìÛ êpRC éÆ DWÛA ,lëßÊ í× xFDç

êDç íÊtëÞ ÖDØN pË¡ÜÆ pÊC DOd ,lëA íØÛ kßVßF oD²OÛC koß× pRC ,lzDF ÙÆ êrìZ pënJ ¢ÜÆ ÙwV ok æDÊpç

éÆ «pz ÝëC éF ,koÞA í× kßVßF Co pRC Þ PvC í¾DÆ é¡ìØç ,Ð×DÆ Pϵ Èë .lzDF éOzCk Co ÖqÓ êl×D¡ìJ

,kß¡Û oClëlJ pRC pÊC .PvC ækßF í¾DÆ ÚA ælÛoÞA kßVßF Pϵ ,kßz oCpÇN pRC æDÊpç .lzDF ÝÇØ× pRC ¢ëClìJ

Ð×DÆ ,Pϵ ,xJ ,PvC éOzClÛ kßVÞ ÖqÓ êl×D¡ìJ íÊtëÞ íÎÞ ,PvC ækßF ÝÇØ× ÚA ¢ëClìJ ,ÍDd ÝëC DF

Þ lì íF pRC éÆ íÜ·ë Ð×DÆ Pϵ .lëA í× kßVßF pRC ,kßz í× Ð×DÆ Pϵ éÆ é²eÎ ÚDØç ok .PvC ækßGÛ

kßVßF éaÛA .PvC í×qÓ Pϵ uDvC pF ,í·Âß× pç ok êpRC pç kßVÞ ,ÝëC pFDÜF .kkpÊ í× oClëlJ «pz

.PwìÛ ÖqÓ Pϵ ÚÞlF rìZ bìç .PvC éOzCk Ð×DÆ Pϵ ,lzDF éOzCk kßVÞ pÊC ,lëA í×

ælìëCq ,ælÜëA Þ ÍDd ,éOznÊ ok kßVÞ ÖDØN .koCk ÖqÓ Pϵ Èë ,kßz oClëlJ pRC ÚCßÜ·F ælÜëA ok éaÛA pç

.PvC oCk é×CkC Þ íË¡ìØç lÛÞo Èë pRC lìÎßN ,xJ .Pwç Ùç êpRC Þ ÍßÏ·× ,lzDF íOϵ æDÊpç .PvC Pϵ

PvDWÜëC êoÞA ÐìÎk lÜv ÝëpN Ùè× .lÛßz í× pN ÖpÊ rìÛ ÚA pìRDN PeN êDç ÙwV ,kßz pN ÖpÊ ¢NA éZ pç

PëDèÛ íF DN ÚCßN íØÛ Co íÎßÏ·× Þ Pϵ æpìWÛq éÆ ÙëoCk éVßN DWÜëC .koCk kßVÞ PÆpd ok DèÜN pìì»N éÆ

.PwìÛ êrìZ ,æpìWÛq éÃÏd ÝëphA qC l·F ,ÍCßÜ× ÝìØç pF Þ PvC ækßGÛ êrìZ qDºA qC ¢ìJ .kCk é×CkC

.lÜzDF í× ÍßÏ·× Þ Pϵ ,íÛDì× êDç éÃÏd Þ lÜOwç íÇë DèOÛC Þ ClOFC ,êoCnÊ pRC lÛÞo ok :éWìOÛ

.lëDØÛ koßhpF íÜÆDv ÙwV DF Þ ækßF ÅpeO× lëDF ,PÆpd Pϵ ÚCßÜ·F ÙwV Èë

êpËëk ÙwV DF éÆ í×DËÜç DN ,PvC PÆpd ok éaÛA pç .lzDF ÅpeO× ÙwV Èë DèÜN lÛCßN í× PÆpd Pϵ

.lÜÆ í× ³¿d Co kßh PÆpd Pµpv Þ PèV ,lÜÇÛ koßhpF

êl×D¡ìJ êDç íÊtëÞ ÖDØN DF pË¡ÜÆ ÙwV Èë æDÊ pç .lÛßz í× éOwëpËÛ MÞD¿O× p²Û é®ÃÛ Þ lëk éëÞCq qC

,pënJ ¢ÜÆ ÙwV DF koßhpF Moߤ ok ÙwV ÚA éÆ ÙìëßÊ í× ,lÜÆ pRC kDWëC êpËëk ÙwV ok lÛCßOF ,ÖqÓ

êDç éGÜV qC éÆ lÜOwç éÛDËë rìZ Èë ,ælÛoCnÊ pRC Pϵ Þ íëDÛCßN Dë ÚDÇ×C ,xJ .koCk Co pRC kDWëC ÚDÇ×C

ÝÇØ× Þ ÚDÇ×C íÎÞ ,(éOznÊ) lzDF æl×A kßVßF pRC éÆ PvC í×DËÜç Pϵ qC Ýiv .lÛßz í× ælëk íNÞD¿O×

ÚDÇ×C ÚCßÜ·F pÊ ¢ÜÆ ÙwV Èë ÚDÇ×C Þ íëDÛCßN .PvC éOwGÛ ¢ÃÛ qßÜç pRC éÆ CpZ ,koCk ælÜëA êßwF Þo

æDÊpç ,lëA í× kßVßF pRC ,lzDF Ð×DÆ Pϵ pÊC éÆ éÛßÊ ÚDØç .(ÝÇØ× ÐµD¾) kßz í× ælì×DÛ rìÛ êpË¡ÜÆ

í¾DÆ Þ ÖqÓ Pϵ ÚÞlF êpRC bìç éÆ DWÛA qC ,íÜ·ë .lFDë í× PìÛßÜÆC pRC ,kßz Ð×DÆ Ùç íëDÛCßN Þ ÚDÇ×C

Ð×DÆ Pϵ qC í¡iF êkD× Pϵ Þ oCnÊ pRC Pϵ .koClÛ kßVÞ í¾DÆ ÚDÇ×C ÚÞlF Ùç íOϵ ,lëA íØÛ kßVßF

.lÜFDë í× PìÛßÜÆC ,kßh kDeNC DF Þ ækßF Ð×DÆ ÚDÇ×C qC í¡iF Ùç êpënJ ¢ÜÆ Þ êpË¡ÜÆ ÚDÇ×C .lÜOwç

êlÜØÛCßN ,pënJ ¢ÜÆ Þ pË¡ÜÆ ÙwV .lÜOwç «Þp¡× æoCßØç Þ é¡ìØç (Dç ÝÇØ× ,Dç íÛlz) Dç êlÜØÛCßN

DèÛA qC Èë pç ÚCßN íØÛ ,éØÏÆ ÄìÂk íÜ·× ok ,ÝëC pFDÜF ,lÛrì×Aok Ùç DF éÆ lÛoCk í×DËÜç DèÜN Co êoCnÊ pRC

lçCßiÛ PìÛßÜÆC pRC Èë ,lzDGÛ Ð×DÆ ÚDÇ×C Þ êlÜØÛCßN pÊC .PwÛCk êlÜØÛCßN Èë êCoCk éÛDÊClV oß®F Co

,lzDGÛ Ð×DÆ êlÜØÛCßN æDÊpç .PvC kßVß× ,PvC ÖqÓ pRC kDWëC êCpF éaÛA éØç ,Ð×DÆ êlÜØÛCßN ok .P¾Dë

.kßz í× ÝÇØ×DÛ pRC kßVÞ Þ kpìÊ íØÛ ÐÇz íOìÛßÜÆC Þ koCk kßVÞ êkßGØÆ

¢ìJ pÊC .kßz í× oClëlJ kÞq Dë pëk ,íÜÇØ× ælëlJ pç ,êÞo ÝëC qC .PvC ÝÇØ× ,lzDGÛ ÝÇØ×DÛ éÆ êpRC pç

ÐFD ÚA ¢ëClìJ éÆ êpRC íÜ·ë ÖqÓ .kßz íØÛ oClëlJ æDÊ bìç ,lÜzDF æl×DìÛ kßVßF ÚA êDç «pz

pç Cpëq ,lÛC ælëkpÊ lìÎßN ÖqÓ oß®F ,lÛC ælz ¸ÂCÞ éÆ íëDç ælëlJ Þ DçkClëÞo ÖDØN ,xJ .PwìÛ êpìÊßÏV

?íÂD¿NC Dë PvC ÖqÓ ,kßz í× oClëlJ ælÜëA ok éaÛA Þ ælÜëA kßVÞ DëA .lçk go êqÞo lëDF íÜÇØ× rìZ

:koCk DÜ·× kClëÞo DF é®FCo ok DèÜN ,í¾kD¥N Þ ÁD¿NC Ößè¿× ,xFDç ÄFD®×

éÆ Cpëq ,ÙëpËÛ í× lF Dë Eßh xÛDz Dë Þ íÂD¿NC CpÛA D× íÎÞ ,lëA í× kßVßF ÖqÓ Pϵ pFDÜF íçDËeG¤ ÚCoDF

íÎÞ ,PvC Pvok Dë Þ æDGOzC Dë ,ÖqÓ oß®F ,ælÜëA koß× ok íëßÊ ¢ìJ Dë Þ DµkC pç .ÙìÜìF íØÛ Co ÖqÓ Pϵ

.lÜvo í× p²Û éF íÂD¿NC íëDç ælëlJ ,ÙìÛClÛ CpÛA Pϵ éÆ í×DËÜç DN ,D× lëk qC

Þ PÆpd pç Pϵ .kpìÊ í× ÐÇz ÖqÓ Pϵ uDvC pF éÇÏF ,PwìÛ D× êDç éOwÛCk éF éOwFCÞ ,D×C ,PÃìÃd

ok pË¡ÜÆ êlÜØÛCßN ,xJ ,PvC oCnÊ pRC Pϵ ,pË¡ÜÆ êlÜØÛCßN .PvC éO¿èÛ pË¡ÜÆ ¢GÜV ok êpìì»N

Þ ækßGÛ êl×D¡ìJ êDç íÊtëÞ Pì·ÂCÞ qC êClV ,êrìZ ÚkßF íÛlz Þ êlÜØÛCßN .PvÞC ¢GÜV Þ PÆpd

lÛCßN í× éÆ kßz í× ælì×DÛ íÛlz Þ ÝÇØ× ÐìÎk ÝëC éF DèÜN ,PÆpd Èë íÜ·ë .PvC Pì·ÂCÞ kßh ÝϤC

ok íÛDì× ÙwV PÆpd ,lÜÆ koßhpF êpËëk éF íÇë ¯Ã¾ ,ÙwV év qC æDÊ pç .lçk ÐÇz Co êpËëk Pì·ÂCÞ

.PvC éÛCpË¡ÜÆ Pì·ÂCÞ Èë ,êl·F ÙwV éF PGwÛ Þ PvC éÛCpënJ ¢ÜÆ Pì·ÂCÞ Èë ,íÏG ÙwV DF é®FCo

.lzDGÛ ÁkD¤ êpËëk koß× ok ÚDØç ,PvC ÁkD¤ íÇë koß× ok éaÛA æDÊpç ,lÜOwç MÞD¿O× ÙwV Þk

.lÜzDF éOzClÛ oCp éÛDËë ÚDÇ× Èë Þ ÚD×q Èë ok æDÊpç ,lÜOwìÛ íÇë ÙwV Þk

Þ ælz pO¡ìF MÞD¿N ÝëC pÊC Þ lÜOwç lÜÛDØç ,lÜzDF éOzCk MÞD¿N pËëlÇë DF æqClÛC ok DèÜN ,ÙwV Þk æDÊpç

Þ ÐÇz Þk ok ÚCßN í× Co êlÜÛDØç DÛ .lÛßz í× lÜÛDØçDÛ ÙwV Þk ÚA ,kpìÊ pF ok rìÛ Co êpËëk êDç íÊtëÞ

.lÛoCk íÏFDÃO× Þ ÚßÊDÛßÊ êDç é®FCo pËëlÇë DF Dç ÙwV .l×DÛ í× "é®FCo " Co êlÜÛDØçDÛ Þ êlÜÛDØç ,xFDç

.ÙëpF í× oDÇF pOØÆ Dë pO¡ìF êC é®FCo ÚCßÜ·F Co é®FCo ,lÜÛDØçDÛ êDçrìZ ÚDì× êDç PGwÛ ok

.PvC ÙwV Þk pç ok rëDØN Þ MÞD¿N ÝëC é®FCo éÇÏF ,PwìÛ DèÛA ækDv ½ÔOhC ok rìZ Þk ÚDì× PGwÛ

ykßh éF PGwÛ ÀÏOi× êDç ÚD×q ok lÛCßN í× rìZ Èë .PwÛCk êl×D¡ìJ êDç íÊtëÞ lëDGÛ Co ¯FCÞo

.Ùëßz í× ÞpFÞo Pëßç Þ Pëkp¾ ´ß¨ß× DF DWÜëC ok .kßz éwëDÃ×

PvC ÝÇØ× éÆ ,koÞA í× ÍDS× Co ( Öß× Dë) pìØh íO¡× ,xFDç .PvC cp®× íÛßÊDÛßÊ êpǾ êDçpËÜÏN

.kßF éÆ PvC ÚDØç ÚA ækD× éÆ CpZ ,lÛD× í× pìØh æoCßØç íÎÞ ,koÞAok yßÊoDèZ Dë êßÊ ÐÇz éF CpÛA

ÙwV ,lëlV íÊtëÞ Èë ypOwÊ DF éÆ CpZ ,kpÆ ¦i¡× ÚCßN í× íOiwF Co êl×D¡ìJ êDç íÊtëÞ ÖDØN

.PvC æl×A kßVßF êlëlV ÙwV éÆ P¾pënJ ÚCßN í× éÆ PvC ÝìØç êCpF ,kpìÊ í× kßiF êpËëk ÖDÛ

lÜÛD×) lÛD× í× DVpF DJ Þ PFDR ,PvC ækpÇÛ pìì»N ækD× éÆ í×DËÜç DN Pëkp¾ Þ Pëßç éWìOÛ ok Þ kpìÊ í×

ÐÇz kßVÞ é×CkC éF éOwFCÞ Pëßç ,kßz Ýìì·N ÐÇz uDvC pF êoCnÊ ÖDÛ pÊC .(ußÛDìÂC ok Þ pFC ok EA

rìZ ÚA Pëßç ,kßz EDiOÛC êl×D¡ìJ íÊtëÞ uDvC pF ÖDÛ pÊC .(P×ßÇd ,éÛDhkÞo ,ÚDwÛC) kßF lçCßh

ÚDì× qC Dë æl×A ¢ìJ êlëlV íÊtëÞ ,ækD× Úlz ÙÆ Dë Úlz é¾D¨C DF .kßF lçCßh rìZ ÚA ækD× éF éOwFCÞ

.kCk lçCßh é×CkC lëlV ækD× ok Co kßh qC í¡iF rìZ ÚA Þ kÞo í×